Ndryshimet historike ngecin sërish: Komisioni RMV-Bullgari përfundon takimin pa arritur konsensus

Përpjekjet më të reja të Komisionit të Përbashkët Multidisiplinar të Ekspertëve për Çështjet Historike dhe Arsimore mes Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë kanë përfunduar pa ndonjë rezultat konkret, pas mbledhjes së zhvilluar më 5 dhe 6 nëntor në Shkup. Gjatë këtij takimi, delegacioni bullgar nuk ka arritur të gjejë gjuhë të përbashkët me homologët maqedonas lidhur me kriteret se si duhet të prezantohet Kryepeshkopata e Ohrit në tekstet shkollore të historisë. Po ashtu, nisma për nderimin e përbashkët të përvjetorit të vdekjes së Dame Gruevit ka mbetur pa përgjigje nga ana e përfaqësuesve maqedonas. Kjo situatë dëshmon edhe një herë ngecjen e vazhdueshme të këtij trupi shkencor, i cili u themelua me synimin për të kapërcyer mosmarrëveshjet historike dhe për të forcuar bashkëpunimin e fqinjësisë së mirë mes dy shteteve fqinje. Në tryezën e bisedimeve, pala bullgare ripërsëriti kërkesën për kremtimin e përbashkët të jetës dhe veprës së Dame Gruevit. Në dhjetor të vitit 2026 bëhen 120 vjet nga ndarja nga jeta e revolucionarit, figurë që vlerësohet me rëndësi të veçantë në historiografinë e të dyja vendeve, por propozimi u la në heshtje nga pala maqedonase. Në shenjë kundërpërgjigjeje, delegacioni nga Maqedonia e Veriut solli në vëmendje një draft-dokument të mëparshëm që kishte të bënte me shënimin e përbashkët të luftës kundër fashizmit, nazizmit dhe antisemitizmit, e cila mori jetë në të dyja vendet prej vitit 1941. Megjithatë, ky propozim u kundërshtuar nga ekspertët bullgarë, të cilët argumentuan se ky lloj angazhimi antifashist përkujtohet në nivel evropian dhe nuk përbën një nismë ekskluzive dypalëshe, duke kërkuar që fokusi të mbetet te çështjet e hapura që i përkasin shekullit XI. Ky takim shënoi sesionin e pestë të komisionit gjatë vitit 2026. Gjatë diskutimeve, historianët nga Bullgaria vunë sërish në dukje thirrjet e përsëritura të Parlamentit dhe Komisionit Evropian për domosdoshmërinë e prodhimit të rezultateve të prekshme. Edhe në raportet zyrtare të Komisionit Evropian është vënë në pah fakti se nga shtatori i vitit 2025 deri në mars të vitit 2026 janë mbajtur katër takime të njëpasnjëshme pa asnjë lloj progresi të dukshëm. Përballë këtij ngërçi, palët janë dakorduar që raundi i ardhshëm i bisedimeve të zhvillohet në fillim të muajit dhjetor, kësaj radhe në qytetin e Sofjes.