Kur militantizmi verbëron qytetarin: Kur interesi i partisë mposht atdheun

Shqipëria nuk rrezikohet vetëm nga abuzimet financiare, keqqeverisja apo zhvatja e pasurive të saj. Një rrezik po kaq i madh vjen nga ata që duartrokasin rrënimin e vendit, duke ngatërruar fatin e kabinetit qeverisës me atë të kombit. Është shqetësuese se si mjerimi është shndërruar në normalitet të përditshëm në Shqipëri: pensionet nuk mjaftojnë për nevojat elementare, largimi masiv i qytetarëve po boshatis vendet e punës dhe institucionet kanë humbur çdo lloj besueshmërie publike. Megjithatë, një segment i shoqërisë vazhdon të brohorasë për sukseset e rreme të ekzekutivit, shpeshherë pikërisht ata qytetarë që vuajnë më shumë pasojat e këtij dështimi. Natyrisht, zgjedhja e profesionit, si të qenit kamarier apo nëpunës shteti, si dhe bindjet e ndryshme politike, fetare apo filozofike, janë pjesë e lirisë individuale të çdo njeriu. Keqkuptimi nis atëherë kur interesat e ngushta, përfitimet e çastit apo varësia financiare errësojnë arsyetimin e shëndoshë, duke e shndërruar propagandën në një zëvendësuese të së vërtetës. Një i moshuar që mbijeton me vetëm 100 euro në muaj dhe, pavarësisht kësaj, duartroket arritjet e qeverisë, nuk është domosdoshmërisht pa arsim. Ai mund të jetë i zhgënjyer, i manipuluar, i lidhur psikologjikisht me strukturat e vjetra politike apo thjesht i paaftë të çlirohet nga dogmat e dikurshme. Por pikërisht këtu fshihet drama e vërtetë: kur njeriu pranon të legjitimojë varfërinë e tij si një triumf shtetëror, ai dorëzon edhe të drejtën e tij morale për të kërkuar një standard më të lartë jetese. Mjerimi nuk është meritë e administratës dhe pensioni nuk paraqet ndonjë bamirësi të pushtetit. Këto janë parime bazë të drejtësisë sociale dhe të detyrimit që shteti ka ndaj qytetarëve të vet. I. Trashëgimia e një shoqërie të deformuar. Analiza e krizës aktuale kërkon një reflektim të thellë mbi rrënjët që e kanë sjellë shoqërinë shqiptare në këtë gjendje. Një fakt historik nuk mund të anashkalohet: goditja, izolimi, burgosja dhe asgjësimi i ajkës intelektuale dhe profesionale gjatë periudhës komuniste lanë plagë që ende sot nuk janë mbyllur. Kur një shoqëri shkatërron vatrat e dijes, dëbon njerëzit me integritet moral dhe lartëson servilizmin në vend të meritokracisë, ajo nuk pëson thjesht humbje individuale. Ajo humbet referencat, standardet e sjelljes publike dhe imunitetin ndaj abuzimit. Kjo pasqyrohet qartë në mënyrën se afrimiteti i qytetarit me shtetin është shndërruar në një raport nënshtrimi, ku kufiri mes interesit kombëtar dhe atij partiak është fshirë plotësisht. Kush është edukuar për dekada me radhë që shtetin ta shohë si pronë të partisë në pushtet, e ka pothuajse të pamundur të pranojë se shteti u përket taksapaguesve, ndërsa qeveria është thjesht një administrator i përkohshëm i tij. II. Kur pushteti bëhet fe dhe propaganda zëvendëson ndërgjegjen. Një nga rreziqet më serioze për demokracinë mbetet kulti i personalitetit. Në momentin që lideri shfaqet si një hyjni shpëtimtare, çdo zë kritik trajtohet si akt tradhtie, çdo dështim fatkeq i faturohet të kaluarës dhe çdo zë ndryshe anatemohet si armik i popullit. Ky mekanizëm nuk ka asnjë lidhje me demokracinë; përkundrazi, përbën një devijim të rrezikshëm të saj. Edi Rama nuk është Shqipëria, ashtu siç asnjë kryeministër, ministër apo lider partie nuk mund të barazohet me konceptin e shtetit. Partitë politike vijnë e shkojnë, por shteti, institucionet e tij dhe aspiratat kombëtare duhet të jenë të përhershme. Për rrjedhojë, qytetari që ushtron të drejtën e tij për të kritikuar qeverisjen nuk është aspak armik i vendit. Përkundrazi, zëri kritik dhe i përgjegjshëm mbetet shtylla kryesore e lirisë dhe përparimit shoqëror.