Tragjedia në Vitomiricë: Pse kauza e Arlinda Zekajt nuk duhet të shndërrohet në armë politike

Një javë pas vrasjes tragjike të Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, shoqëria kosovare vazhdon të përballet me vështirësi në gjetjen e fjalëve dhe qasjes së duhur për këtë ngjarje tronditëse. 49-vjeçarja kishte trokitur në dyert e çdo institucioni kompetent: kishte denoncuar publikisht kërcënimet, kishte siguruar vendime zyrtare nga gjykata dhe i ishte drejtuar me shkrim edhe kryeprokurores. Mbrëmjen e 25 tetorit, vetëm pak orë pasi kishte denoncuar sërish dhunën në familje dhe pak minuta pasi strukturat policore e kishin kthyer në banesë, ajo u vra. Ajo përfaqëson gruan e tetë të humbur nga dhuna familjare vetëm gjatë këtij viti dhe viktimën e 67-të që nga viti 2010. Këto statistika alarmante duhet të shërbejnë si burim turpi kolektiv për të gjithë shoqërinë. Megjithatë, pikërisht për shkak të peshës së tyre tragjike, këto shifra nuk guxojnë në asnjë mënyrë të shndërrohen në municion për luftërat e përditshme politike dhe partiake. Informacionet e deritanishme dëshmojnë për një zinxhir të gjatë dhe sistemor dështimesh institucionale. Vetëm dy ditë para se të ekzekutohej, Arlinda kishte dorëzuar një ankim me shkrim në Prokurorinë e Pejës, ku shprehte shqetësimin për mënyrën se thejsht po trajtohej rasti i saj dhe për moszbatimin e vendimeve të gjykatës. Sipas Këshillit Gjyqësor, aktakuza ndaj ish-bashkëshortit të saj mbërriti në institucionin e drejtësisë vetëm pasi ajo tashmë ishte ndarë nga jeta. Raportet e dorëzuara kryeministrit nga ministritë përkatëse evidentojnë hapur mosekzekutimin e urdhrit të parë mbrojtës, vonesat shqetësuese në zbatimin e të dytit, si dhe shpërfilljen totale të kërkesës për vlerësim të rrezikshmërisë. Si pasojë e kësaj situate, drejtori i Policisë, Gazmend Hoxha, paraqiti dorëheqjen e tij. Ndërkaq, kryeministri Albin Kurti e cilësoi këtë zinxhir si një lëshim të rëndë sistemor dhe urdhëroi që brenda 72 orëve të re-ekaminohen të gjitha rastet aktive që paraqesin rrezikshmëri të lartë. Në këtë kontekst, pyetjet që shtrohen janë krejtësisht legjitime dhe të qarta: pse nuk u vunë në jetë urdhrat mbrojtës, përse prokuroria heshti para alarmit të saj dhe përse mekanizmat shtetërorë reaguan vetëm kur ishte tepër vonë? Por, partitë opozitare kanë preferuar t'i reduktojnë këto pyetje thelbësore vetëm te dy emra specifikë: ministrja e Drejtësisë, Donika Gërvalla, dhe ministri i Brendshëm, Xhelal Sveçla. Pavarësimतरह dorëheqjes së drejtorit të Policisë, subjekte si PDK, LDK dhe AAK insistojnë se ky veprim nuk mjafton, duke e cilësuar largimin e tij si një përpjekje për të mbrojtur ministrat. Përgjegjësia politike mbetet një parim i pakontestueshëm në çdo shtet demokratik. Megjithatë, kur kërkesa për llogaridhënie paraprin faktet, hetimet dhe zbardhjen e plotë të përgjegjësve realë, ajo pushon së qeni transparencë dhe shndërrohet thjesht në pozicionim politik. Kjo dinamikë u dëshmua qartë edhe gjatë seancës së jashtëzakonshme të Kuvendit. Pas një debati të gjatë të shoqëruar me akuza të ndërsjella, shumica e deputetëve të opozitës braktisën sallën plenare. Ndërkohë, rezoluta prej 14 pikash – e cila parashikon themelimin e një komisioni hetimor parlamentar dhe ngritjen e mekanizmave për parandalimin e dhunës ndaj grave dhe fëmijëve – u votua me 67 vota pro dhe asnjë kundër. Ironikisht, ata që ngritën zërin më fuqishëm për përgjegjësi institucionale munguan në sallë në momentin kur Kuvendi miratoi instrumentin konkret që adreson pikërisht këtë çështje, pavarësisht se LDK si forcë politike e kishte mbështetur tekstin paraprakisht. Akoma më kuptimplote ishte fakti se kritika më e drejtpërdrejtë ndaj opozitës erdhi nga sheshi dhe jo nga kabineti qeveritar. Lirie Sijarina, një nga aktivistët dhe organizatoret e protestave që po zhvillohen çdo ditë, theksoi se protestat janë drejtuar gjithashtu kundër partive opozitare, të cilat sipas saj po përpiqen të përfitojnë nga situata për interesat e tyre, duke u dërguar mesazhin e prerë se nuk do t'ju lejojnë askujt të përvetësojë kauzat për jetët e grave. Kur vetë gratë që kërkojnë drejtësi në rrugë refuzojnë të shërbejnë si mburojë për agjendat e të tjerëve, thirrja e tyre kërkon vëmendje dhe reflektim të thellë. Nuk duhet harruar gjithashtu aspekti i kujtesës institucionale. Përtej 67 grave të vrara që nga viti 2010, pjesa dërrmuese e tyre humbën jetën gjatë viteve kur Kosova drejtohej nga PDK, LDK dhe AAK në përbërje të ndryshme koalicionesh. Kultura e heshtjes dhe tolerimit në prokurori, zvarritja e lëndëve në gjykata, si dhe mungesa e strehimeve të sigurta për viktimat e dhunës nuk janë dukuri të lindura në tetor të këtij viti. Një opozitë që sot vetëshpallet si gjykatëse morale, pa ofruar asnjë fjalë autokritike për të kaluarën e saj, nuk është duke kërkuar drejtësi për Arlindën, por po kërkon pikë politike për vete.