Prapaskenat e përplasjes mes Houthëve dhe Arabisë Saudite dhe pesha e Iranit në konflikt

Jemeni përballet me një luftë civile që prej vitit 2015, e ndërprerë herë pas here nga armëpushime, që nga koha kur rebelët Huthi morën nën kontroll kryeqytetin Sana. Ndërhyrja e Arabisë Saudite në këtë konflikt u ndërmor me qëllim frenimin e ndikimit iranian dhe parandalimin e valës së paqëndrueshmërisë në zonat kufitare të saj. Edhe pse Kombet e Bashkuara ndërmjetësuan një armëpushim në vitin 2022, ai ka humbur fuqinë dhe, me nisjen e luftës me Iranin, pesha strategjike e konfliktit jemenas është rikthyer fuqishëm në qendër të vëmendjes. Muajin e kaluar, përmes një ofensife rrufe, rebelët Huthi siguruan kontrollin e pikës kyçe strategjike të Ngushticës së Bab el-Mandebit, duke thyer forcat qeveritare të Jemenit që gëzojnë mbështetjen e Arabisë Saudite. Si kundërpërgjigje, qeveria e Jemenit ndërmori një ofensivë gjatë kësaj jave për të rimarrë territoret e humbura, ndonëse deri më tani përparimi i forcave të saj mbetet i ngadaltë. Ambasadori i Arabisë Saudite në Jemen, Mohammad al Jaber, bëri të ditur të premten se rajoni i Bab el-Mandebit është pastruar nga prania e milicive Huthi, një pretendim ky që është hedhur poshtë nga vetë rebelët. Në ngjarjet e fundit, të enjten, Huthët ndërmorën një sulm drejt Riadit që la pas tre të vdekur, ndërkohë që vijojnë lëshimin e kërcënimeve të hapura se do të godasin hapur hapësirën ajrore saudite. Pas këtij incidenti, aeroporti ndërkombëtar King Khalid u vu sërish në shënjestër, ku sipas të dhënave, goditjet rezultuan në 12 viktima dhe mbi 300 të plagosur. Lidhja e krizës në Jemen me luftën në Iran duket qartë te mbështetja që Teherani u ofron Huthëve, si pjesë e të quajturit “Boshti i Rezistencës”, ku bëjnë pjesë gjithashtu Hezbollahu në Liban dhe milicitë shiite në Irak. Gjatë kohëve të fundit, Huthët kanë shprehur hapur mbështetje për palestinezët në kuadër të luftës në Gazë, duke ndërmarrë sulme me raketa e dronë kundër Izraelit, si dhe duke shënjestruar anijet tregtare në Detin e Kuq. Që nga fillimi i konfliktit me Iranin, i cili solli mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, kriza në Jemen ka marrë përmasa krejtësisht të reja. Prania e Huthëve pranë Ngushticës së Bab el-Mandebit rrezikon mbylljen ose pasigurinë e një tjetër arterie jetike detare në Lindjen e Mesme. Duke lidhur Detin e Kuq me Gjirin e Adenit, Bab el-Mandebi mbetet nyjë lidhëse thelbësore për lundrimin tregtar mes Evropës dhe Azisë. Çdo pengesë në këtë kalim detyron anijet të ndjekin itinerare më të gjata, duke shtuar ndjeshëm kohën dhe shpenzimet e transportit. Analisti ushtarak Rob Clark vlerëson se dominimi mbi portet e bregdetit të Detit-të-Kuq u jep Huthëve një “avantazh të jashtëzakonshëm strategjik”. Kjo pozitë u ofron rebelëve hapësirë më të madhe për të bërë trysni ndaj Arabisë Saudite dhe për të kushtëzuar lëvizjen e mjeteve detare tregtare në një nga kalimet më vitale të rajonit.