Brukseli i lëshon alarm Kosovës: Ndryshimet ligjore për Gjykatën Speciale shkelin marrëveshjet ndërkombëtare

Bashkimi Evropian ka shprehur shqetësimin e tij të thellë lidhur me paketën e ndryshimeve dhe plotësimeve që iu bënë Ligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës. Sipas vlerësimeve zyrtare nga Brukseli, këto hapa bien në kundërshtim të hapur me detyrimet ndërkombëtare që vendi ka ndaj bllokut evropian. Kjo nismë ligjore u miratua gjatë orëve të vona të së martës, pak çaste para se Kuvendi i Kosovës t'i besonte postin e kreut të shtetit Justina Shiroka Pulës, një zhvillim ky që u mirëprit nga institucionet evropiane. “Ne i bëjmë thirrje Kosovës që t’u përmbahet detyrimeve të saj ndërkombëtare për të garantuar pavarësinë gjyqësore të Dhomave të Specializuara të Kosovës, si dhe zotimit për të siguruar llogaridhënie dhe për t’u dhënë drejtësi viktimave dhe familjeve të tyre nga të gjitha komunitetet në Kosovë”, deklaroi një zëdhënës i BE-së. Ai rikujtoi se Brukseli e ka mbështetur vazhdimisht punën e Dhomave të Specializuara si institucion i pavarur gjyqësor, dhe këmbënguli që mandati i tyre aktual dhe pavarësia e tyre të respektohen plotësisht. “Dhomat e Specializuara të Kosovës po vendosin drejtësi bazuar në parimin e përgjegjësisë penale individuale”, theksoi zëdhënësi i BE-së. Në krahun tjetër, Bashkimi Evropian përshëndeti kapërcimin e ngërçit institucional që kishte paralizuar vendin që nga viti 2025, pas zgjedhjes së presidentes së re. Brukseli shprehu pritshmërinë për rikthimin e stabilitetit të mirëfilltë institucional, i cili do t'i hapë rrugë Kosovës drejt integrimit evropian dhe përfitimit maksimal nga mundësitë që ofron BE-ja. Zëdhënësi i BE-së rikujtoi, gjithashtu, se Kosovën e pret punë e rëndësishme. Këtu përfshihen reformat e lidhura me Planin e Rritjes dhe Reformave, zbatimi i mëtejshëm i Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, si dhe përparimi në bashkëpunimin rajonal dhe në integrimin gradual në Tregun e Vetëm të BE-së. “Ndonëse BE-ja është e gatshme ta mbështesë Kosovën edhe më tej, partneriteti ynë nënkupton jo vetëm interesa të përbashkëta, por edhe përgjegjësi të përbashkët”, nënvizoi zëdhënësi. Kuvendi i Kosovës e zgjodhi Shiroka Pulën presidente të re në minutat e para të 7 tetorit. Ky vendim erdhi pas një pakti politik të orëve të fundit, i cili siguroi gjithashtu numrin e nevojshëm të votave të deputetëve për ndryshimet ligjore që kufizojnë kompetencat e gjykatës që njihet si Speciale. Para votimit për shefen e shtetit, Kuvendi miratoi në lexim të dytë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, duke mbyllur kështu procedurën parlamentare për projektligjin e iniciuar nga Partia Demokratike e Kosovës (PDK) në opozitë. Seanca e jashtëzakonshme u thirr në orët e vona të 6 tetorit, pasi PDK-ja pranoi propozimin e Lëvizjes Vetëvendosje (LVV) në pushtet që Shiroka Pula të ishte kandidate për presidente. Kjo ndodhi pas një dite të tërë pa rrugëdalje mes partive. Ndërkohë, protestat kundër ndryshimeve në ligj vazhduan edhe më 6 tetor, një ditë pasi ishte arritur deri te përplasjet mes protestuesve dhe Policisë së Kosovës. Baza juridike për themelimin e Dhomave të Specializuara është këmbimi i letrave i vitit 2014 mes presidentes së atëhershme të Kosovës, Atifete Jahjaga, dhe Përfaqësueses së Lartë të BE-së, Catherine Ashton. Dhomat kanë selinë në Hagë, por janë pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës. Bashkimi Evropian është mbështetësi kryesor financiar i tyre, me gati 400 milionë euro që nga themelimi.