Kriza e heshtur në Izrael: Plagët e pashëruara të 7 tetorit dhe emergjenca e shëndetit mendor

Përpara se të vazhdoni, ju njoftojmë se ky shkrim trajton tema të ndjeshme që lidhen me çrregullimet e rënda mendore dhe vetëvrasjet, të cilat mund të ndikojnë rëndë në gjendjen emocionale të lexuesve. Afrimi i përvjetorit të sulmit terrorist të 7 tetorit 2023 shoqërohet me dhimbje fizike për Ronen Shalev. "Filloj të dridhem", tregon ai, duke shtuar se kjo nuk është thjesht një datë që kalon, por një periudhë e mbushur me vizita pranë varreve dhe takime me familjarë, një ngarkesë që trupi e përjeton rëndë. Në kohën e sulmit, dy fëmijët e tij ndodheshin në festivalin Nova në jug të vendit, ku rreth 400 persona humbën jetën. Ky sulm, i ndërmarrë nga Hamas dhe grupe të tjera militante nga Rripi i Gazës, la pas mbi 1.200 viktima, ndërsa lufta pasuese në Gazë solli dhjetëra-mijëra viktima palestineze dhe zhvendosjen masive të popullsisë. Vajza e tij, Lior, arriti të mbijetojë, ndërsa djali Roee mbeti i plagosur nga plumbat dhe u shtrua në spital, i detyruar të dëshmojë vrasjen e partneres së tij, Mapal Adam. Pak kohë më vonë, bashkëshortja e Ronenit, Gavriela, u gjet e vdekur brenda një makine të djegur bashkë me një letër lamtumire, pasi nuk kishte mundur ta përballonte traumën e asaj dite. Sjellja e djalit të tyre, Roee, nisi të ndryshojë përmes luhatjeve ekstreme të humorit, shenja këto të çrregullimit të stresit post-traumatik. Ndonëse pranoi të niste trajtimin për t'i bërë një nder të atit, ai besonte se ishte i fortë dhe se nuk kishte nevojë. Megjithatë, dy vjet pas tragjedisë ku humbi partneren dhe nënën, ai i dha fund jetës, duke lënë pas një mesazh në Instagram ku shkruante: "Jam gjallë, por brenda meje jam i vdekur. Më vjen keq." Që prej tetorit të vitit 2023, Izraeli po përballet me një krizë të paprecedentë të shëndetit mendor. Sipas të dhënave të një raporti të Kontrollorit Shtetëror të publikuar në shkurt të vitit 2025, rreth 39 për qind e popullsisë izraelite vuan nga simptoma të moderuara ose të rënda të ankthit, depresionit apo traumës. Kjo shifër përfaqëson afërsisht tre milionë qytetarë, ku 600 mijë prej tyre ndodhen në gjendje shumë të rëndë. Përveç të mbijetuarve të sulmeve, në këtë kategori përfshihen edhe qytetarët e evakuuar nga zonat veriore dhe jugore për shkak të luftimeve. I njëjti raport vë në dukje se numri i personave që kanë kërkuar ndihmë psikologjike është rritur me vetëm një për qind që nga data e sulmit, duke shënuar një shtesë prej rreth 60 mijë individësh. Noga Dagan-Buzaglo, hulumtuese në qendrën analitike Adva, e cila studion pabarazitë sociale në Izrael, ka realizuar një vlerësim të thelluar mbi sfidat e sistemit të shëndetit mendor pas ngjarjeve të 7 tetorit. Ajo shpjegon se pavarësisht rritjes së buxhetit për këtë sektor, fondet kanë mbërritur me vonesë dhe mbeten të pamjaftueshme përballë krizës së zgjatur. Sipas saj, sfida kryesore mbetet joshja e profesionistëve drejt sektorit publik të shëndetit mendor, ku pagat janë dukshëm më të ulëta se në tregun privat dhe ngarkesa e punës është tejet e lartë. As vetë profesionistët e shëndetit mendor nuk kanë shpëtuar nga pasojat e kësaj situate. Një studim i ndërmarrë nga Universiteti i Haifës ka treguar se 84 për qind e terapistëve që kanë trajtuar personat e prekur nga ngjarjet e 7 tetorit kanë shfaqur vetë simptoma traume.