Revolucioni i syrit bionik: Inteligjenca artificiale hap rrugën drejt rikthimit të shikimit

Inteligjenca artificiale po shënon një kthesë historike në përpjekjet për t'u rikthyer shikimin personave të verbër. Përmes avancimeve teknologjike, shkencëtarët po arrijnë të kapërcejnë një nga barrierat kryesore: krijimin e implanteve cerebrale që gjenerojnë imazhe vizuale të qëndrueshme dhe të besueshme për pacientët. Një ekip studiuesish, që përfshin ekspertë nga Universiteti i Kalifornisë në Santa Barbara (UCSB) dhe dy institucione të tjera, ka vërtetuar se inteligjenca artificiale mund të rrisë ndjeshëm saktësinë e protezave vizuale. Kjo teknologji lejon një stimulim më efikas të trurit, duke mundësuar parashikimin e saktë të perceptimeve vizuale që përjeton individi. Në qendër të këtij studimi, të publikuar në revistën shkencore 'Neuron', qëndron përdorimi i sistemeve të mësimit të thellë. Këto sisteme zhvillojnë modele të stimulimit elektrik për elektrodat e vendosura në korteksin vizual – zonën trunore përgjegjëse për përpunimin e pamjeve. Duke interpretuar reagimet e trurit, studiuesit kanë fituar një kontroll më të lartë mbi aktivitetin nervor, duke hapur rrugën për 'sy bionikë' që përshtaten në mënyrë unike me reagimin e çdo pacienti, në vend që të mbështeten në parametra fiks. Michael Beyeler, profesor i asociuar në UCSB, nënvizoi ndryshimin rrënjësor mes teorisë dhe praktikës. 'Ndërtimi i një modeli teorik është një hap, por aplikimi i tij në një eksperiment njerëzor është një tjetër nivel. Motivimi ynë kryesor është pikërisht mundësia për të transformuar këto kërkime në zgjidhje konkrete për njerëzit', deklaroi Beyeler. Teknologjia e protezave kortikale ofron një shpresë të re, pasi ato anashkalojnë dëmtimet e syrit apo nervit optik duke dërguar sinjale elektrike direkt në korteksin vizual. Kjo metodë është veçanërisht premtuese për personat që kanë humbur shikimin si pasojë e traumave cerebrale, sëmundjeve neurodegjenerative apo goditjeve në tru, për sa kohë që korteksi vizual mbetet funksional. Sipas Beyeler, rikthimi i shikimit, qoftë edhe i kufizuar, mbart një peshë të madhe emocionale për ata që e kanë pasur këtë aftësi në të kaluarën. Ky hulumtim është mbështetur nga çmimi prestigjioz 'Director's New Innovator Award' i vitit 2022, dhënë nga Instituti Kombëtar i Shëndetësisë në SHBA (NIH), i cili përmes një granti 2-milionësh pesëvjeçar, po nxit avancimin e këtyre teknologjive jetike.