Homazh për prof. Basil Schader: Poezia që kapërceu kohën nga pensionimi te përjetësia

Ka krijime artistike që, me kalimin e viteve, ndryshojnë shtratin e tyre kuptimor. Rrethanat transformohen dhe njerëzit largohen, por fjala e shkruar shndërrohet në një dëshmi të gjallë që flet me gjuhën e përjetësisë. E tillë është poezia “Kapellbrücke (1367)” e poetit Ndue Sinishtaj, e cila fillimisht lindi si një urim për pensionimin e prof. Basil Schader-it, ndërsa sot, pas ndarjes së tij nga jeta më 10 maj 2026, shfaqet si një elegji mallëngjyese dhe mirënjohjeje për kontributin e tij të çmuar. Në mars të vitit 2017, në Cyrih, Lidhja e Arsimtarëve dhe Prindërve Shqiptarë (LAPSH) “Naim Frashëri” në Zvicër, organizoi një mbrëmje solemne kushtuar prof. Basil Schader-it. Ky aktivitet ishte një përkulje para veprës së studiuesit zviceran, i cili një pjesë të konsiderueshme të jetës së tij ia kushtoi studimit dhe promovimit të gjuhës, arsimit dhe kulturës shqiptare, duke u shndërruar në një mik të pazëvendësueshëm të kombit tonë. Në atë kohë, poeti Ndue Sinishtaj e përcolli këtë vlerësim përmes vargjeve të tij nga Lucerna. Nëntë vite më pas, ndërsa prof. Schader nuk ndodhet më fizikisht mes nesh, e njëjta poezi ka marrë ngarkesë të re emocionale. Ajo që dikur ishte një kremtim i një etape të re jetësore, sot lexohet si një homazh për një jetë të jetuar me dinjitet dhe një vepër që mbetet përherë e gjallë në kujtesën tonë. Në shenjë nderimi ndaj figurës së prof. Basil Schader-it, po sjellim sërish poezinë e Ndue Sinishtajt, ashtu siç u shpalos ajo përpara publikut në Cyrih: Die Ellbogen gestüztauf die Alten Balken, beëundere ich den kühlen Balsam des Sees. Die Morgendämmerung erëacht. Fernein stummen Mövescheint ein Reiskornauf riesigem Silberpapier. Meine Nacht ëird hell. Der Klang zerfällt in Splitter, Die Laterne ëird ausgelöscht. Ein Schëan bittet mich um ein Frühstück. Erbarme dich meiner Leere, Herr‘! Das Tam-Tam der Brustverein seinem Rhythmusmit dem metallenem Tonder Schuhabsätze. Ich bin ein glühender Span. Im Spinngeëebezittern die Tautropfen. Die Leere überkommt uns. Und die Bilder sagen: Die Zeit stürzt dahin. Und ich grüsse DICH v. Luzern, BASIL… Auguri pensionimi! GËZUAR, Albanophil! (Në shqip: Me bërrylat mbështetur mbi trarët e vjetër, admiroj balsamin e freskët të liqenit. Larg, një pulëbardhë e heshtur duket si një kokërr orizi mbi një fletë të stërmadhe argjendi. Nata ime zbardhet. Tingulli copëtohet në thërrime, feneri shuhet. Një mjellmë më lutet për pak mëngjes. Ki mëshirë për zbrazëtinë time, o Zot! Rrahjet e kraharorit ndërthurin ritmin e tyre me tingullin metalik të takave të këpucëve. Jam një ashkël e përflakur. Në rrjetën e merimangës dridhen pikat e vesës. Zbrazëtia na pushton. Dhe pamjet thonë: Koha vërshon tutje. Dhe unë të përshëndes TY nga Lucerna, BASIL… Urime pensionimin! GËZUAR, Albanofil!) “Kapellbrücke (1367)” është një krijim i ngjeshur me simbole dhe meditim filozofik. Duke u nisur nga ura historike e Lucernit, Sinishtaj ndërton një urë metaforike mes së shkuarës dhe së tashmes, duke reflektuar mbi kalueshmërinë e jetës. Përmes kësaj poezie, autori ballafaqon kohën e gjatë historike me atë të shkurtër njerëzore, duke na ftuar të soditim bashkë me të mbi vlerat që i mbijetojnë kohës.