Strategji mbarëkombëtare nën petkun e konfidencialitetit: Si po organizohet institucionet për çështjen e katërshes

Pavarësisht heshtjes së grupit punues pas takimit të fundit, debati rreth nivelit të transparencës për një strategji që do të detyrojë të gjitha institucionet e vendit mbetet i hapur. Zëri i vetëm zyrtar publik u dha nga deputetja e Partisë Demokratike të Kosovës, Vlora Çitaku, e cila theksoi se më shumë se deklaratat, rëndësi ka puna konkrete në terren. Ekipi shtetëror u themelua zyrtarisht më 14 tetor me iniciativë të kryeministrit Albin Kurti dhe mori mbështetjen unanime të kabinetit qeveritar. Kryesimi i tij iu besua zëvendëskryeministrit të parë dhe njëkohësisht ministrit të Punëve të Jashtme, Glauk Konjufca. Ky përcaktim nuk mbështetet në ndonjë rregull të prerë administrative që e bën diplomatin kryetar automatik të strukturave të tilla, por erdhi si zgjedhje e kryeministrit për shkak të peshës diplomatike që mbart kjo detyrë. Përveç kësaj, ky organ përfshin përfaqësues nga Qeveria, Presidenca, Kryesia e Kuvendit, katër grupet parlamentare dhe komunitetet joshumicë, me misionin e bashkërendimit të hapave diplomatikë për mbrojtjen e së vërtetës historike të luftës. Sipas vendimit themelues, trupa ka në dispozicion 30 ditë nga dita e konstituimit për të paraqitur propozimin fillestar të strategjisë dhe planin e veprimit, ku përfshihen masat prioritare, institucionet përgjegjëse dhe afatet kohore të zbatimit. Duke qenë se konstituimi u bë më 28 tetor, afati i parë i raportimit te kryeministri skadon në fund të nëntorit, ndërsa mandati i përgjithshëm i grupit është gjashtëmujor. Kryesuesi i grupit, Glauk Konjufca, ka paralajmëruar se dokumenti përfundimtar, krahas vetë procesit të punës, mund të ruhet si i klasifikuar. Si argument për këtë qasje ai ka përmodur ndjeshmërinë e lartë të procesit dhe synimin për të arritur sukses në shkallën e dytë të gjykimit, duke kërkuar mirëkuptimin e mediave. Në aspektin e etikës së mbrojtjes, një logjikë e tillë qëndron, pasi asnjë palë në një betejë juridike nuk i bën publike taktikat e saj para kundërshtarit. Megjithatë, një dokument i përmasave shtetëore nuk mund të barazohet me dosjen e një avokati privat, sepse ai përfshin financa publike, diplomaci dhe detyrime konkrete për dikasteret qeveritare. Ndonëse opinioni publik nuk ka nevojë të njohë detajet e argumenteve juridike që do të dërgohen në Hagë, ai ka të drejtë të informohet për koston e këtij angazhimi, ndarjen e përgjegjësive mes institucioneve, si dhe për modalitetet e bashkëpunimit me ekipet mbrojtëse dhe ruajtjen e raporteve me aleatët ndërkombëtarë. Kjo nismë vjen pas një konsensusi politik mjaft të rrallë në historinë e Kosovës. Kundërshtimi i vendimit të shkallës së parë është shndërruar në qëndrim unik të gjithë spektrit politik shqiptar. Kuvendi miratoi një deklaratë zyrtare mbi këtë çështje më 28 shtator, ndërsa presidentja Justina Shiroka Pula ka shprehur qëndrim të prerë kundër çdo tendence për tjetërsimin e historisë, kurse kryeministri Kurti aktgjykimin e ka quajtur të padrejtë. Tryeza e fundit bëri bashkë përfaqësues nga PDK-ja, LDK-ja, AAK-ja dhe Lëvizja Vetëvendosje. Ky unitet vjen pas një periudhe rivaliteti të fortë politik mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe PDK-së së Hashim Thaçit e Kadri Veselit. Edhe pse në dhjetor të vitit 2019 Konjufca pasoi Veselin në krye të Kuvendit, ai ka qenë ndër zërat më të angazhuar institucionalë për fatin e katërshes. Në qershor të vitit 2022, si kryeparlamentar, ai u bë zyrtari i parë i lartë i Kosovës që vizitoi të paraburgosurit në Hagë për të parë nga afër kushtet e trajtimit të tyre. Më 16 shtator 2026, ditën e shpalljes së vendimit, Konjufca u paraqit personalisht në Gjykatën Speciale, duke shprehur pritjen se i gjithë grupi do të lirohej. Megjithatë, trupi gjykues vendosi ndryshe: Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Kadri Veseli me 18 vjet dhe Rexhep Selimi me 13 vjet, duke u shpallur fajtorë për krime lufte dhe duke u liruar nga akuzat për krime kundër njerëzimit.