Zgjerimi i BE-së: Mali i Zi dhe Shqipëria me afate konkrete, Kosova mbetet në pritje

Rruga drejt Bashkimit Evropian për vendet e Ballkanit Perëndimor po merr konture më të qarta, por me ritme të ndryshme për secilin shtet. Sipas vlerësimeve më të fundit të Komisionit Evropian, Mali i Zi dhe Shqipëria kanë shënuar progres të ndjeshëm, ndërsa Kosova mbetet ende pa një orar të përcaktuar për hapat e ardhshëm drejt integrimit. Sipas një analize të bazuar në të dhënat e Komisionit Evropian, Mali i Zi synon ta përmbyllë procesin e negociatave deri në fund të vitit 2026. Nëse ky dinamizëm vazhdon, nënshkrimi i marrëveshjes së anëtarësimit mund të ndodhë në qershor të vitit 2027, duke hapur rrugën për t'u bërë anëtari i ri i Unionit në vitin 2028. Aktualisht, Podgorica ka mbyllur përkohësisht 21 nga 33 kapitujt e negociatave, duke qëndruar në krye të listës së shteteve kandidate. Nga ana tjetër, Shqipëria ka hyrë në një fazë vendimtare, pasi tashmë ka çelur grupkapitullin e fundit të negociatave. Brukseli vlerëson se përfundimi i bisedimeve deri në fund të vitit 2027 është një objektiv i arritshëm, me kushtin që Tirana të intensifikojë reformat në drejtësi, të forcojë institucionet demokratike dhe të vazhdojë betejën kundër korrupsionit. Situata paraqitet ndryshe për Kosovën, e cila vijon të mos ketë një udhërrëfyes të qartë kohor për anëtarësim. Përkundër përparimeve të evidentuara në luftën kundër krimit të organizuar dhe harmonizimin e politikës së jashtme me atë të BE-së, procesi i integrimit është ngadalësuar nga sfidat e brendshme politike dhe krizat institucionale. Për të avancuar, vendit i kërkohet përmirësim i sistemit gjyqësor, mbrojtje e të drejtave themelore dhe zbatim i plotë i obligimeve që burojnë nga dialogu me Serbinë. Megjithatë, ka pasur lëvizje pozitive për Prishtinën, sidomos pas heqjes së masave ndëshkuese nga ana e Komisionit Evropian, si rezultat i ndryshimeve në qeverisjen lokale në veri. Ky vendim ka zhbllokuar bashkëpunimin përmes mekanizmave të Stabilizim-Asociimit dhe asistencën financiare. Brukseli ka shprehur gatishmërinë për të hartuar opinionin mbi aplikimin e Kosovës, në rast se një kërkesë e tillë vjen zyrtarisht nga Këshilli i BE-së. Në përmbledhje, raporti i fundit dëshmon se zgjerimi i BE-së ka rikthyer rëndësinë e tij strategjike, por progresi mbetet i kushtëzuar nga performanca individuale e secilit vend. Ndërsa Mali i Zi dhe Shqipëria po ecin drejt objektivave afatshkurtër, për Kosovën, rruga drejt Brukselit mbetet e ndërlidhur ngushtë me reformimin e brendshëm dhe përmbushjen e kritereve të kërkuara.