Analizë sociopsikologjike: Pse dhuna ndaj grave është e papajtueshme me traditën shqiptare

Para se të hyjmë në një vlerësim kritik socio-psikologjik mbi fenomenin e vrasjes së grave, është e rëndësishme të hidhet dritë mbi vendin dhe rolin e femrës në etnopsikologjinë shqiptare. Në të gjithë historinë dhe traditën e popullit shqiptar, gruaja ka mbajtur dhe vazhdon të mbajë epitetin e subjektit qendror dhe të shenjtë brenda familjes dhe shoqërisë. Ajo është trajtuar vazhdimisht si një krijesë e pastër psikologjikisht dhe me virtyte hyjnore, e paprekur nga dhuna e mashkullit. Në kohët kur burrat kanë qenë në kurbet, gruaja ka ruajtur gjenezën e trungut familjar, duke rritur fëmijët dhe duke sfiduar mungesën materiale e fizike. Me sakrifica të mëdha, ajo ka mbrojtur nderin dhe dinjitetin e familjes. Figura dhe morali i saj kanë qëndruar gjithmonë mbi vlerat e tjera shoqërore, ndërsa për shkeljen e tyre janë aplikuar masa të rrepta nga tradita dhe normat juridike e shoqërore. Ky fakt është konfirmuar në mënyrë të përsëritur nga studimet e shumta të etnopsikologëve dhe antropologëve vendas e të huaj. Megjithatë, që nga periudha e tranzicionit e deri më sot në trojet shqiptare, integriteti dhe respekti ndaj gruas po përballen me një situatë gjithnjë e më shqetësuese, mizore dhe të papranueshme, të nxitur nga individë që dëmtojnë strukturën e shëndoshë të shoqërisë. Personaliteti, çiltëria dhe dinjiteti i femrës po dhunohen vazhdimisht dhe pa dallim, qoftë nga bashkëshortët, anëtarët e familjes apo persona të tjerë. Për autorët e krimeve ndaj grave kërkohet dënim i dyfishtë sipas kodit penal, pasi tradita kombëtare nuk i arsyeton kurrë këto akte; përkundrazi, kultura tradicionale shqiptare e ka mbrojtur gjithmonë gruan si pjesë të identitetit tonë kombëtar. Ne kemi detyrim moral të jemi vazhdues të kësaj mbrojtjeje kulturore. Organet e rendit nuk duhet të tregojnë asnjë tolerancë ndaj dhunuesve të vajzave dhe grave. Neglizhenca apo mbyllja e syve nga strukturat përgjegjëse dëshmon se shoqëria ende nuk është çliruar nga paragjykimet e së kaluarës që e trajtonin femrën si pronë. Edukata familjare ka shfaqur të çara shqetësuese, ndaj është jetike që prindërit të mos lejojnë që dinamika e jetës moderne dhe komerciale t'i shkëpusë nga detyra kryesore e edukimit të fëmijëve, pasi jeta njerëzore është e pazëvendësueshme.