Ndryshimet në Beograd: Moment kyc për Kosovën që nuk duhet humbur

Kaja Kallas, kryediplomatja e Bashkimit Evropian, ka bërë të ditur këtë javë se përgatitjet për raundin e ri të bisedimeve të nivelit të lartë mes Prishtinës dhe Beogradit janë në fazën finale. Gjithçka tashmë varet nga konstituimi i qeverisë së re serbe. Për Kosovën, dilema nuk qëndron më te mbajtja e takimit, por te strategjia dhe përgatitja me të cilën do të përballet përballë ndryshimeve të mundshme gjeopolitike. Lëkundja e pozitave të Vuçiqit përfaqëson një zhvillim tejet domethënës për rajonin. Ndonëse analistët paralajmërojnë se nacionalizmi nuk zhduket brenda natës, shenjat e para të ndryshimit janë evidente. Arrestimi i komandantit të njësisë elitare SAJ për shkak të dhunës ndaj studentëve dëshmon se strukturat që dikur konsideroheshin të paprekshme, tashmë mund të vihen para përgjegjësisë. Ky zhvillim i jep Kosovës një mundësi të artë për të insistuar fuqishëm në kërkesën e saj për drejtësi lidhur me sulmin terrorist në Banjskë. Raporti i fundit i Komisionit Evropian ofron argumente të forta për Prishtinën, duke theksuar mungesën e vullnetit nga ana e Serbisë për të adresuar llogaridhënien për ngjarjet në Banjskë. Po ashtu, raporti evidenton pengesat e vazhdueshme të Beogradit ndaj anëtarësimit të Kosovës në Këshillin e Evropës dhe Interpolin, si dhe dështimin në zbatimin e marrëveshjeve teknike për diplomat, kadastrin dhe pikat kufitare. Megjithatë, Brukseli nuk kursen as Kosovën, duke e kritikuar për ngecje në zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit, veçanërisht sa i përket themelimit të Asociacionit, si dhe për veprimet e njëanshme në veri. Këto vlerësime të institucioneve evropiane do të jenë pjesë e pandashme e tryezës së dialogut, pavarësisht qëndrimeve të palëve. Rreziku për Kosovën është i qartë: nëse qeveria e re në Serbi shfaqet me një gjuhë më të moderuar, Brukseli mund të nxitojë drejt shpërblimeve politike. Nëse Prishtina mbetet në pozicion pasiv, rrezikon të etiketohet si pala penguese. Për ta shmangur këtë, Kosova duhet të marrë iniciativën, duke propozuar plane konkrete që ndërlidhin hapat e saj me njohjen de facto, ndalimin e lobimit serb dhe drejtësinë për Banjskën. Koordinimi me Shtetet e Bashkuara mbetet jetik. Duke pasur parasysh ndryshimet në Kongresin amerikan, Prishtina duhet të angazhohet në ripërtëritjen e mbështetjes dypartiake. Dialogu Strategjik me Uashingtonin nuk është thjesht një formalitet, por një mburojë e nevojshme në një proces ku Brukseli shpesh tenton të balancojë fajet. Pas vitesh pritjeje për një ndryshim të qasjes së Serbisë, momenti për veprim ka ardhur. Gabimi më i madh për Kosovën tani do të ishte vazhdimi i qëndrimit në pritje, në vend të marrjes së frenave të procesit në duart e saj.