Vërejtje të ashpra nga Brukseli: BE-ja kritikon Turqinë për regresin demokratik, sanksionet ndaj Rusisë dhe tensionet në Egje

Bashkimi Evropian ka përshkallëzuar tonet ndaj Turqisë përmes Raportit të tij më të fundit të Zgjerimit. Në këtë dokument zyrtar, Brukseli shpreh shqetësim të thellë për kthimin prapa të demokracisë në vend, mospërputhjen me normat ndërkombëtare, si dhe përplasjet e vazhdueshme detare me Greqinë. Përçapjet e Ankarasë në arenën ndërkombëtare po shihen me skepticizëm nga blloku evropian. Në veçanti, raporti nëvizëson mënjanimin e sanksioneve perëndimore ndaj Rusisë për luftën në Ukrainë dhe pretendimet territoriale në ujërat e Egjeut dhe Mesdheut Lindor. Niveli i përafrimit të politikës së jashtme turke me atë evropiane konsiderohet tejet i ulët, me zyrtarë të BE-së që kërkojnë hapa konkretë për parandalimin e shmangies së masave ndëshkuese ndaj Moskës. Një pikë e nxehtë mbetet edhe marrëveshja detare mes Ankarasë dhe Tripolit, e cila nga Brukseli cilësohet si shkelje e së Drejtës së Detit. Komisioni Evropian ka mbështetur zyrtarisht pozicionin e Athinës, duke deklaruar se ky memorandum cenon të drejtat sovrane të shteteve të treta. Kjo linjë u konfirmua edhe nga përfaqësuesi i BE-së, Stavros Lambrinidis, pas ndërhyrjes së ministrit të Jashtëm grek, Giorgos Gerapetritis, gjatë punimeve në OKB. Marrëdhëniet mes dy palëve vijojnë të pengohen nga një sërë pikëpyetjesh të pazjidhura. Çështja e Qipros Veriore, shkeljet e hapësirës ajrore dhe ujërave territoriale greke, si dhe fluturimet mbi ishujt e Greqisë mbeten pengesa serioze. Edhe pse që nga viti 2023 është vërejtur një zbutje e tensioneve dhe ndërprerje e shpimeve të paautorizuara turke në Mesdheun Lindor, situata në Egje mbetet e ndjeshme. Brukseli ngre alarmin edhe për kërcënimin historik të Turqisë të vitit 1995 (casus belli), që lidhet me mundësinë e zgjerimit të ujërave territoriale të Greqisë në 12 milje detare—një e drejtë e garantuar me nenin 3 të Konventës UNCLOS. Po ashtu, shqetësim i madh për BE-në përbëjnë kërkesat e Ankarasë për demilitarizimin e ishujve grekë, lëshimi i njoftimeve lundruese dhe futja e doktrinës kontestuese “Atdheu Blu” në kurrikulat shkollore turke. Së fundmi, raporti evidenton pengesat që Turqia po i bën projektit energjetik “Great Sea Interconnector” (GSI), i financuar nga BE-ja për ndërlidhjen e rajonit. Për më tepër, në dokument përmenden edhe reagimet e Ankarasë ndaj vendosjes së sistemit mbrojtës Patriot në ishullin Karpathos për përballimin e kërcënimeve iranianë, si dhe tensionet e lidhura me stacionimin e avionëve grekë F-16 në Qipro pas sulmit me dron ndaj bazave britanike.