Valë e re shtrenjtimi në Evropë: Cilat vende po përballen me çmimet më të larta të ushqimeve?

Evropa po përballet sërish me një rritje të ndjeshme të çmimeve të produkteve ushqimore, ndërsa hendeku mes shteteve anëtare po bëhet gjithnjë e më i dukshëm. Sipas një analize të publikuar më 5 nëntor, kostoja e lartë e energjisë dhe vështirësitë në transport po reflektohen drejtpërdrejt në xhepat e konsumatorëve, duke prekur veçanërisht kategorinë e ushqimeve të freskëta. Të dhënat e fundit nga Eurostat tregojnë se inflacioni në Eurozonë ka prekur kuotën e 4% gjatë tetorit, shifër kjo që nuk ishte shënuar në më shumë se tri vitet e fundit. Në qendër të kësaj situate qëndron çmimi i energjisë, i cili ka shënuar një rritje prej 20.8% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Në të njëjtën kohë, çmimet e ushqimeve, alkoolit dhe duhanit janë rritur me 1.6%, ndërsa produktet e papërpunuara si pemët, perimet, mishi dhe peshku kanë pësuar një shtrenjtim prej 4.6%. Kur bëhet fjalë për vendet më të goditura, të dhënat e shtatorit tregojnë se Qiproja kryeson listën brenda Bashkimit Evropian me një rritje vjetore prej 4% për ushqimet dhe pijet joalkoolike. Pas saj renditen Spanja (2.7%), Rumania (2.6%), Malta (2.5%) dhe Portugalia (2.4%). Jashtë kufijve të BE-së, Turqia shënon një rritje alarmante prej 27.6% brenda një viti. Përkundër kësaj, në 14 nga 27 vendet anëtare, çmimet e ushqimeve kanë shënuar ulje, ku Suedia mban rekordin me një rënie prej 6.3%, si pasojë e reduktimit të tatimit mbi vlerën e shtuar. Në Itali dhe Francë, fokusi mbetet te produktet e freskëta. Italia raportoi një rritje të çmimeve të produkteve të papërpunuara prej 7.5% në tetor, ndërsa në Francë këto produkte kushtojnë 8% më shumë se një vit më parë. Gjermania ka shënuar një rritje më modeste prej 0.4%, ndërsa Portugalia ka raportuar një shtrenjtim prej 3.7%. Ekonomistët theksojnë se shtrenjtimi i karburanteve është faktori kyç që po rëndon zinxhirin e prodhimit, përpunimit dhe transportit bujqësor. Në një perspektivë afatgjatë, analiza tregon se që nga shtatori i vitit 2021, çmimet e ushqimeve në BE janë rritur mesatarisht me 33%. Hungaria është vendi ku kjo rritje e ka tejkaluar pragun e 50%, e ndjekur nga Bullgaria, Estonia dhe Rumania. Në anën tjetër, Luksemburgu, Suedia dhe Franca kanë regjistruar një shtrenjtim prej rreth 25%. Ekspertët paralajmërojnë se presioni nga kostot e larta të energjisë do të vazhdojë të diktojë çmimet në raftet e marketeve edhe gjatë muajve në vijim.