Buxheti 2027: Prioritet ushtria, bien shpenzimet për mirëqenien sociale, arsimin dhe shëndetësinë

Projektbuxheti për vitin 2027 sjell një ndryshim të qasjes financiare të qeverisë, ku pesha e shpenzimeve për mbrojtjen sociale pritet të pësojë ulje, ndonëse ky sektor vijon të mbetet zëri më i madh në shpenzimet publike. Sipas të dhënave zyrtare, pjesa e mbrojtjes sociale – që përfshin kryesisht pensionet dhe ndihmën ekonomike – do të zbresë në 26.2% të totalit, nga 27.3% që ishte për vitin 2026, duke shënuar një rënie prej 1.1 pikësh përqindjeje. Është e rëndësishme të theksohet se ky reduktim i peshës në përqindje nuk nënkupton domosdoshmërisht një shkurtim të fondeve në vlerë absolute, por pasqyron një ndryshim të prioriteteve në shpërndarjen e buxhetit. Në krahun tjetër, sektori i mbrojtjes dhe forcat e armatosura do të shënojnë një rritje të ndjeshme, duke u ngjitur nga 4.8% në 6.3% të totalit të shpenzimeve për vitin 2027. Trendi i tkurrjes së peshës buxhetore nuk prek vetëm mbrojtjen sociale, por edhe shtyllat kryesore të mirëqenies së qytetarëve. Shpenzimet për shëndetësinë do të zbresin në 8.8% nga 9.2%, ndërsa arsimi do të pësojë një ulje nga 8% në 7.5%. Në total, këta tre sektorë jetikë do të zënë 42.5% të shpenzimeve publike, duke shënuar një rënie prej 2 pikësh përqindjeje krahasuar me vitin 2026. Gjithashtu, shpenzimet për çështjet ekonomike, shërbimet publike dhe rendin do të kenë një peshë më të vogël, ndërkohë që zërat e paklasifikuar do të rriten në 24.5% të buxhetit. Ekspertët shprehin shqetësimin se nënvlerësimi i arsimit po krijon një hendek të thellë mes investimeve kapitale dhe kapitalit njerëzor. Edhe pse shteti po investon në modernizimin e ushtrisë dhe infrastrukturën hekurudhore, mungesa e stafit të kualifikuar mbetet një pengesë alarmante. Burime nga Ministria e Mbrojtjes pranojnë se teknologjia e re e artilerisë nuk mund të operohet nga stafi aktual, për shkak të mungesës së njohurive teknike. Në një epokë ku ushtria dhe infrastruktura kërkojnë inxhinierë dhe specialistë të sistemeve softuerike, mungesa e investimeve në arsim rrezikon t'i kthejë investimet e mëdha në asete të amortizuara. Ky disbalancë mes modernizimit fizik dhe përgatitjes së forcës së punës vazhdon të mbetet një problem kronik, ku Shqipëria vijon të mbetet pas vendeve të rajonit dhe Bashkimit Evropian.