Rrëfimi i Pjetër Gjonit: Saga e një familjeje midis fatit dhe mbijetesës në Domgjon

Nëse katër dekada më parë do të pyesnit banorët e fshatit Domgjon në Mirditë për familjet e pasardhësve të Pjetër Gjonit, përgjigjja e tyre do të shoqërohej gjithnjë me një saktësim të domosdoshëm: „E keni fjalën për të Gjonojt apo për të Gjonit Plakut?“. Megjithëse ndanin të njëjtin emër, këto dy familje nuk kishin asnjë lidhje gjaku, përveç përkatësisë së përbashkët në vëllazërinë e madhe domgjonase, rrënjët e së cilës shtrihen thellë në traditën e pesë vëllezërve themelues, degët e të cilëve sot ndodhen në çdo cep të botës. Familja e Gjon Ndojt banonte në Pla, në një prej tokave më pjellore të zonës, ndërsa ajo e Gjonit të Plakut ishte vendosur në Gjagëz. Ky i fundit, pjesë e fisit Kolpepaj, erdhi nga zona e Rrugës së Domgjonit, duke formuar një trekëndësh gjeografik pjellorie që dikur mbante gjallë komunitetin. Ndërsa tokat e tjera kanë humbur shkëlqimin e dikurshëm, ajo e Gjagëzës vazhdon të gjelbërojë, falë përkushtimit të trashëgimtarëve të Gjonit të Plakut, një mbiemër ky që mbart brenda vetes një histori të dhimbshme jetimësh. Historia e kësaj familjeje lidhet me Frrok Ndocin, i cili pasi mbeti i ve, u detyrua të rimartohej për të rritur fëmijët e tij të parë. Kur bashkëshortja e dytë ishte shtatzënë, Frroku u sëmur rëndë dhe, me një parandjenjë që edhe sot duket e mistershme, u kërkoi të afërmve të kujdeseshin për gruan e tij, duke insistuar se ajo do të sillte në jetë një djalë. Fëmija lindi rreth vitit 1895-1896 dhe, për shkak të rrethanave, u pagëzua jo me mbiemrin atëror, por si „Gjoni i Plakut“. Jeta e Gjonit nuk ishte e lehtë. Pas martesës në vitin 1916 dhe ndarjes nga i vëllai, Zef Frroku, dy vite më vonë, ai u gjend përballë sfidash të mëdha, pasi toka që i takoi në Gjagëz ishte e pabanueshme. Në vitin 1919, në kohën e vështirë të zisë së bukës, të njohur si „koha e Nemces“, Gjoni gjeti strehim te familja e nderuar e Gjon Nikoll Bibës. Pikërisht në ato rrethana sfiduese lindi Pjetri, personazhi që do të shndërrohej në një nga figurat më të respektuara dhe më të spikatura të Domgjonit.