Raporti alarmant: Inteligjenca Artificiale dhe armët bërthamore rrezikojnë shfarosjen e njerëzimit deri në vitin 2100

Përdorimi keqdashës i teknologjisë së Inteligjencës Artificiale dhe përshkallëzimi i mundshëm i një konflikti bërthamor përbëjnë rrezikun më të madh ekzistencial për zhdukjen e species njerëzore brenda këtij shekulli, saktësisht deri në vitin 2100. Ky është alarmi i dhënë nga një grup ekspertësh të shquar globalë. Një studim i ri, i publikuar në revistën shkencore The Lancet, ka evidentuar 17 rreziqe thellësisht të ndërlidhura, të cilat janë cilësuar si “kërcënime katastrofike”. Këto rreziqe përfshijnë aspekte të ndryshme, duke filluar nga sëmundjet dhe kushtet socio-ekonomike, e deri te transformimet mjedisore, zhvillimet teknologjike dhe tensionet gjeopolitike. Krahas dy skenarëve kryesorë që mund të çojnë në zhdukjen totale të njerëzimit, hulumtimi ka veçuar edhe 15 rreziqe të tjera madhore për shëndetin publik. Në këtë listë përfshihen ndotja e atmosferës, ndryshimet klimatike, konsumimi i tepërt i alkoolit, pandemitë me origjinë natyrore, obeziteti, duhanpirja, si dhe sfidat e rënda në shëndetin mendor. Ekspertët u kanë bërë thirrje urgjente liderëve të globit se këto rreziqe serioze ndaj mbijetesës dhe shëndetit kërkojnë ndërhyrje të bashkërenduara dhe strategji të mirëfillta, duke theksuar domosdoshmërinë e adresimit të tyre në mënyrë kolektive. Vendimmarrja në fusha kyçe si shëndetësia, financat, politika klimatike, mbrojtja dhe siguria kombëtare do të përcaktojë drejtpërdrejt se sa vite jetë të shëndetshme do të fitojnë apo do të humbasin brezat e ardhshëm përballë sëmundjeve të parandalueshme dhe vdekshmërisë së parakohshme. Megjithatë, autorët kanë nënvizuar se ekziston "një rrugë realiste dhe e zbatueshme për të vepruar". Bashkëkryetari i komisionit, Profesor Christopher JL Murray, i cili drejton Institutin për Metrikat dhe Vlerësimin e Shëndetit (IHME) pranë Universitetit të Uashingtonit, u shpreh se aspekti më befasues nuk është vetëm përmasa e këtyre rreziqeve, por fakti se njerëzimi ruan ende kapacitetin dhe mundësinë për të reaguar. Përveç 17 kërcënimeve katastrofike, vendimet e ndërmarra nga drejtuesit e shteteve sot do të kushtëzojnë të ardhmen e shëndetit dhe mirëqenies për brezat e ardhshëm. Çdo vonesë në ndërmarrjen e masave vetëm sa do të rrisë kostot dhe do t'i bartë ato në të ardhmen, paralajmërojnë studiuesit. Ky vlerësim i thellë i rreziqeve është bashkëkryesuar nga Profesor Murray dhe Dr. Natalia Kanem, e cila ka shërbyer më parë si drejtoreshë ekzekutive e Fondit të Kombeve të Bashkuara për Popullsinë. Për hartimin e tij është mbështetur në ekspertizën e 35 personaliteteve nga fusha e mjekësisë, ekonomisë, sigurisë, qeverisjes dhe teknologjisë. Anëtarët e Komisionit Lancet mbi Kërcënimet Globale ndaj Shëndetit të Shekullit të 21-të analizuan qindra skenarë potencialë të dëmshëm, duke u bazuar në dëshmi historike dhe analiza të avancuara të rrezikut për 204 vende dhe territore, të siguruara nga IHME, me qëllim identifikimin e pasojave më të rënda të mundshme. Në radhën e rreziqeve të tjera katastrofike për shëndetin njerëzor renditen edhe rezistenca ndaj antimikrobikëve, kequshqyerja tek fëmijët, konfliktet konvencionale, zvogëlimi i ndihmave ndërkombëtare, tensioni i lartë i gjakut, pabarazia ekonomike, nivelet e ulëta arsimore dhe plakja e popullsisë në kushte jo të shëndetshme. Studiuesit kanë fshikulluar politikëbërësit botërorë që të angazhohen seriozisht në zbutjen e këtyre kërcënimeve, përmes reformimit të sistemeve shëndetësore dhe shtimit të fondeve për inovacionin teknologjik. Këto gjetje dhe përfundime të rëndësishme do të prezantohen zyrtarisht gjatë Samitit Botëror të Shëndetit, një ngjarje tre-ditore që do të zhvillohet në Berlin të Gjermanisë.