Avokati i Popullit dhe GLPS: Tarifat gjyqësore nuk guxojnë të shndërrohen në barrierë për drejtësinë

Institucioni i Avokatit të Popullit, në bashkëpunim të ngushtë me Grupin për Studime Juridike dhe Politike (GLPS), ka mbledhur aktorë institucionalë dhe shoqërinë civile në një tryezë diskutimi. Në fokus të këtij takimi ka qenë shqyrtimi i ndikimit që Udhëzimi Administrativ nr. 03/2025 për Unifikimin e Taksave Gjyqësore ka në garantimin e së drejtës themelore për qasje të barabartë në drejtësi. Gjatë fjalës së tij, Avokati i Popullit, Naim Qelaj, bëri të ditur se ky institucion është shtyrë drejt hartimit të një opinioni zyrtar për këtë çështje, pasi ka konstatuar një shqetësim të lartë publik dhe ka pranuar kërkesa të shumta nga organizatat joqeveritare. Ai pranoi se përcaktimi i tarifave mbetet e drejtë ekskluzive e shtetit, mirëpo shtoi se ato domosdoshmërisht duhet të jenë të matura dhe të studiuara mirë, në mënyrë që të mos kthehen në pengesë për qytetarët që kërkojnë mbrojtje ligjore. “Ideja ose fakti pse ne kemi dalë me një opinion të tillë, del për shkak të reagimit publik, kërkesave që kemi pranuar nga disa organizata të shoqërisë civile, por edhe vetë ndjeshmërisë që ka tema e taksave gjyqësore, si një e drejtë ekskluzive e shtetit për t’i vendosur, por e cila gjithmonë duhet të jetë e balancuar, e barasvlershme dhe e analizuar mirë, për të mos me ndikuar dhe mos me pas, mos me paraqitë pengesë në qasjen në drejtësi”, u shpreh Qelaj. Më tej, ai theksoi se ky dokument shkon përtej efekteve të thjeshta financiare të tarifave, duke prekur një dimension më të gjerë të përgjegjësisë shtetërore. Sipas tij, bëhet fjalë për balancën mes autoritetit të institucioneve për të rregulluar punën e gjykatave dhe detyrimit kushtetues për t'i siguruar çdo individi mundësi reale për të mbrojtur të drejtat e tij në rrugë ligjore. “Rregullisht ky opinion trajton një çështje që shkon përtej ndikimit të tarifave gjyqësore, trajton raportin ndërmjet kompetencës së institucioneve për të rregulluar funksionimin e sistemit gjyqësor dhe detyrimit të shtetit për të garantuar që çdo qytetar të ketë mundësi reale për të kërkuar mbrojtjen e të drejtave të tij”, shtoi ai. Në anën tjetër, Liridon Salihi, menaxher i projekteve në GLPS, ka vënë njoftuar se Udhëzimi Administrativ nr. 03/2025 përmban dispozita të cilat nuk janë arsyetuar në mënyrë adekuate. Sipas tij, ky akt normativ, i cili ka hyrë në fuqi më 1 janar 2026, sjell një rritje drastike të tarifave gjyqësore që varion nga 20 deri në 600 për qind. Salihi bëri të ditur se GLPS-ja ka hartuar një draft-analizë të detajuar ku praktika e Kosovës është vënë përballë standardeve të vendeve të rajonit dhe atyre të Bashkimit Evropian. Kjo analizë, siç tha ai, ngre shqetësime serioze lidhur me bazën e mirëfilltë ligjore, ndikimin e tyre në buxhetin e Këshillit Gjyqësor të Kosovës (KGJK), mungesën e një vlerësimi paraprak financiar dhe pasojat e drejtpërdrejta në xhepin e qytetarit. “Si dilemë e parë, kemi thënë që është baza ligjore. E tha edhe Avokati i Popullit, ndonëse Ligji për Këshillin Gjyqësor të Kosovës i jep një kompetencë KGJK-së për me bë unifikimin e taksave gjyqësore, në fakt kjo a duhet të shihet si e drejtë edhe për vendosjen edhe për lartësinë e taksave për shërbime të caktuara që jepen nga ana e gjyqësorit?”, përfundoi Salihi, duke kërkuar transparencë dhe rishqyrtim të këtyre tarifave.