Zbulim i bujshëm: Lidhja e fshehtë mes mungesës së hekurit dhe një faktori gjenetik

Mungesa e hekurit përbën një shqetësim global shëndetësor që prek afërsisht 2 miliardë individë në mbarë botën, duke shfaqur shenja të tilla si lodhja kronike, irritueshmëria, marramendja dhe vështirësitë gjatë sforcimeve fizike. Për shkak të humbjes së gjakut gjatë ciklit menstrual, gratë janë kategoria më e rrezikuar nga ky fenomen. Ky mineral është i pazëvendësueshëm për mbarëvajtjen e proceseve jetësore në organizëm, ku përfshihen transporti i oksigjenit dhe sinteza e ADN-së. Duke qenë se trupi i njeriut nuk zotëron një mekanizëm natyral për të eliminuar sasinë e tepërt, ruajtja e ekuilibrit të hekurit varet kryesisht nga shkalla e përthithjes së tij. Përveç dietës ushqimore të papërshtatshme, hemorragjive apo çrregullimeve të përthithjes, shkencëtarët po hetojnë elementë të tjerë që mund të ndikojnë te rezervat e këtij elementi. Një hulumtim i bërë publik në revistën shkencore Journal of Nutrition ka nxjerrë në pah një korrelacion të mundshëm mes përqendrimeve të larta të lipoproteinës(a) — e njohur shkurtimisht si Lp(a) — dhe niveleve të ulëta të hekurit në trup. Lp(a) përfaqëson një lloj lipoproteine përgjegjëse për transportimin e kolesterolit në qarkullimin e gjakut dhe lidhet ngushtësisht me predispozitën për sëmundje të sistemit kardiovaskular. Në këtë projekt kërkimor morën pjesë 52 gra, të moshave 18 deri në 40 vjeç, të cilat vuanin nga nivelet e ulëta të ferritinës, parametër ky që tregon sasinë e rezervave të hekurit në trup. Pjatë gjithë periudhës tetëjavore, vullnetaret u ndanë në dy grupe të ndryshme: njëri prej tyre konsumonte një vakt me mish viçi, ndërsa tjetri një menu alternative me bazë bimore. Gjatë kësaj kohe, të dyja grupet u trajtuan çdo ditë me nga një suplement prej 32 miligramësh hekur së bashku me vaktet. Ekspertët ekzaminuan mostrat e gjakut të marra para dhe pas fazës së ndërhyrjes, me qëllim që të matnin përqendrimet e hekurit, ferritinës dhe treguesve të tjerë të lidhur me inflamacionin dhe aneminë. Analizat e studimit dëshmuan se gratë që paraqitnin nivele më të larta të Lp(a) që në fillim, kërkonin gjithashtu rezerva më të pakta hekuri. Pas tetë javësh përdorimi të suplementeve, ato shfaqën sërish nivele më të ulëta të hekurit në qarkullim, çka lë të kuptohet se organizmi mund të mos reagojë njësoj ndaj trajtimit kur përqendrimet e kësaj lipoproteine janë të ngritura. Një tjetër konstatim i rëndësishëm ishte lidhja midis vlerave të larta të Lp(a) dhe rritjes së proteinës C-reaktive (CRP), e cila shërben si tregues i gjendjeve inflamatore në trup. Duke marrë parasysh se Lp(a) mbart edhe veti pro-inflamatore, specialistët besojnë se inflamacioni mund të jetë një prej shkaqeve që kushtëzon mënyrën se si trupi e përpunon hekurin. Pavarësisht këtyre të dhënave, hulumtimi nuk konfirmon se prania e Lp(a) shkakton drejtpërdrejt mungesë hekuri. Duke qenë se në studim mori pjesë një numër i kufizuar grash, nevojiten kërkime të mëtejshme shkencore për të vërtetuar këto përfundime dhe për të zbardhur plotësisht natyrën e kësaj lidhjeje. Në aspektin praktik për shëndetin, nivelet e Lp(a) përcaktohen kryesisht nga trashëgimia gjenetike dhe ruajnë një stabilitet të lartë gjatë gjithë jetës së njeriut. Kjo lipoproteinë vlerësohet si një faktor madhor rreziku për patologjitë e zemrës, ndaj kryerja e një analize për matjen e saj të paktën një herë në jetë mund të ndihmojë në përcaktimin e rrezikut kardiovaskular. Autorët sqarojnë se ky studim nuk nënkupton që çdo individ me deficit hekuri duhet detyrimisht të kontrollojë nivelin e Lp(a). Megjithatë, ai sugjeron se vlerësimi klinik i hekurit duhet t'i kalojë kufijtë e thjeshtë të ushqyerjes dhe sasisë së marrë përmes dietës. Nëse përballeni me mungesë hekuri, është thelbësore të kërkoni këshillën e mjekut specialist për të zbuluar shkakun rrënjësor dhe për të caktuar skemën e duhur të mjekimit, duke shmangur përdorimin e pakontrolluar të suplementeve në rrugë individuale.