Nga protokolli te historia: Si duhet t'i trajtojë Kosova krerët e saj të shtetit?

Trajtimi i barabartë i presidentëve në aspektin protokollar shërben si dëshmi e respektit ndaj vetë institucioneve, e ruajtjes së vazhdimësisë shtetërore dhe e ruajtjes së dinjitetit të secilit individ që ka udhëhequr postin më të lartë kushtetues të Republikës. Brenda një rendi demokratik, institucionet nuk vlerësohen në bazë të përmasave të portreteve, por nga forca e parimeve që ato përcjellin. Presidenca mbetet shtylla që mishëron unitetin qytetar, stabilitetin kushtetues dhe përfaqësimin e shtetit. Për rrjedhojë, mënyra e pasqyrimit dhe e kujtimit të ish-krerëve të shtetit përbën një tregues të qartë të kulturës demokratike dhe të ndërgjegjes historike kombëtare. Që nga shpallja e pavarësisë, Kosova ka pasur në krye disa personalitete, secili i dalluar për profilin, qasjen, rrethanat politike dhe kontributin e dhënë. Nga Ibrahim Rugova, te Fatmir Sejdiu, Behgjet Pacolli, Atifete Jahjaga, Hashim Thaçi dhe deri te Vjosa Osmani, këta liderë pasqyrojnë faza të ndryshme të rrugëtimit shtetëror. Pavarësisht dallimeve në stilin e udhëheqjes apo në rrethanat historike, të gjithë kanë mbajtur të njëjtën përgjegjësi supreme: atë të Presidentit të Kosovës. Këtu pikërisht shfaqet ndryshimi thelbësor ndërmjet gjykimit historik dhe rregullave protokollare. Ndërsa shoqëria dhe historia i analizojnë vendimet dhe ndikimin e secilit në mënyrë të natyrshme dhe kritike, protokolli shtetëror nuk duhet të kthehet në mjet për të krijuar pabarazi apo për të favorizuar epoka të caktuara politike në kurriz të të tjerave. Çdo president ka lënë vulën e tij të pashlyeshme në kronologjinë e shtetit. Asnjëri prej tyre nuk duhet të përjashtohet nga kujtesa zyrtare për shkak të divergjencave politike apo debateve publike. Respekti institucional nuk kërkon domosdoshmërisht pajtim me çdo vendim të marrë gjatë një mandati, por kërkon njohjen e detyrueshme të postit kushtetues dhe të rrjedhës shtetërore. Figura e Ibrahim Rugovës ruan një vend të merituar në kujtesën moderne të Kosovës për shkak të përpjekjeve të tij historike për liri, pavarësi dhe integrim ndërkombëtar. Megjithatë, ky vlerësim nuk nënkupton uljen e dinjitetit të pasardhësve të tij në krye të shtetit. Përkundrazi, pjekuria e një demokracie dëshmohet pikërisht në aftësinë për të përfshirë të gjithë trashëgiminë presidenciale pa lënë njeri jashtë historisë zyrtare. Në këtë kuadër, praktikat e vendeve të zhvilluara mund të shërbejnë si model referimi. Në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ekspozimi i portreteve presidenciale dëshmon vazhdimësinë e institucionit, pavarësisht dallimeve politike apo historike ndërmjet figurave, duke i bashkuar ato nën të njëjtën histori shtetërore. Edhe institucionet e Kosovës duhet të ndjekin një standard të tillë. Krijimi i një hapësire të përhershme brenda Presidencës, ku portretet e të gjithë ish-presidentëve do të ekspozohen me kritere të njëjta estetike dhe kronologjike, do të përbënte një dëshmi të qartë të lartësimit të demokracisë vendase.