Formimi i qeverisë në Izrael, Gadi Eisenkot merr mandatin nga Presidenti Herzog

Kreu i shtetit izraelit, Isaac Herzog, ka zyrtarizuar vendimin për t'ia besuar udhëheqësit të opozitës, Gadi Eisenkot, detyrën për krijimin e kabinetit të ri qeveritar. Ky hap vjen pas zgjedhjeve parlamentare të javës së shkuar, të cilat nuk prodhuan një shumicë të qartë për asnjërin nga dy blloqet kryesore politike. Vendimi pasoi bisedimet e zhvilluara nga presidenti me përfaqësuesit e të gjitha subjekteve në Knessetin e ri. Sipas kabinetit presidencial, Eisenkot siguroi 67 mbështetje për t'u bërë kryeministër, ndërsa kryeministri aktual, Benjamin Netanyahu, grumbulloi 46 të tilla. Të dy liderët janë njoftuar zyrtarisht mbi këtë zhvillim. Ish-shefi i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë, Gadi Eisenkot, tashmë ka në dispozicion një afat prej 28 ditësh për të arritur marrëveshjen e koalicionit, kohë e cila mund të shtyhet edhe për dy javë të tjera. Menjëherë pas këtij njoftimi, ai përdori rrjetin social X për të theksuar se ka mbërritur momenti për një “qeveri emergjente kombëtare”, duke u zotuar se do të japë maksimumin për të përmbushur këtë mision të rëndësishëm. Në parlamentin prej 120 vendeve, forca e djathtë Likud e Netanyahut, bashkë me partnerët e saj ultranacionalistë dhe ultraortodoksë, arriti të sigurojë 53 mandate. Nga ana tjetër, subjekti centrist Yashar i Eisenkotit dhe tri forca të tjera hebraike opozitare brenda bllokut të tij arritën në kuotën e 48 ulëseve. Surpriza më e madhe e këtij procesi zgjedhor ishte performanca e dy koalicioneve me drejtim arab, Lista e Bashkuar Arabe dhe Lista e Përbashkët. Me gjithsej 19 mandate të fituara falë një pjesëmarrjeje masive të votuesve arabë, ato shënojnë një rezultat rekord dhe shndërrohen në elementë kyç për ekuilibrat e pushtetit. Megjithatë, përpara votimit, thuajse të gjitha partitë hebraike kishin përjashtuar çdo mundësi bashkëpunimi qeveritar me to. Duke qenë se në Izrael nuk ka ndodhur kurrë që një parti e vetme të fitojë shumicën absolute, qeverisja ka mbështetur gjithmonë te koalicionet. Kushtetuta i jep presidentit hapësirë të gjerë veprimi për të përzgjedhur kandidatin që vlerëson se ka shanset më reale për të siguruar shumicën, pa qenë i detyruar t'i japë mandatin domosdoshmërisht kreut të forcës me më shumë ulëse. Rezultati zgjedhor ka shtruar përpara tri rrugë të mundshme zhvillimi. Skenari i parë parasheh një ekzekutiv uniteti kombëtar ku bëjnë pjesë bashkë Netanyahu dhe Eisenkot. I dyti përfshin një aleancë të djathtë të Netanyahut me deputetë që mund të shkëputen nga blloku i Eisenkotit. Skenari i tretë çon drejt një qeverie të drejtuar nga Eisenkot me mbështetjen e subjekteve arabe. Pavarësisht se Eisenkot dhe pothuajse i gjithë blloku i tij deri më tani kanë refuzuar çdo bashkim me partitë arabe, qarqet politike izraelite nuk e përjashtojnë plotësisht një skenar të tillë. Një alternativë tjetër, ndonëse e vështirë, mbetet një akord i mundshëm i Eisenkotit me partitë ultraortodokse. Formula e qeverisë së unitetit nuk është e panjohur në këtë vend. Në vitin 2020, pas tri proceseve zgjedhore pa fitues përfundimtar, Netanyahu dhe kundërshtari i tij centrist Benny Gantz gjetën gjuhën e përbashkët për të ndarë pushtetin, përmes një formule ku posti i kryeministrit ndryshonte me rotacion. Gjatë raundit të konsultimeve, presidenti Herzog u bëri thirrje forcave politike që të tregojnë pragmatizëm dhe të heqin dorë nga disa premtime elektorale, për hir të interesit të përgjithshëm. Sipas tij, ky është çelësi për të shmangur shkuarjen sërish në zgjedhje dhe për të garantuar një qeverisje të qëndrueshme. Historia e afërt politike e Izraelit, veçanërisht periudha 2019–2022, dëshmon rrezikun e bllokadave, kohë gjatë së cilës vendi u detyrua të votonte pesë herë për shkak të pamundësisë së Netanyahut dhe rivalëve të tij për të bashkëpunuar.