Pushteti, liria dhe kontrata sociale: Si na ndihmon filozofia politike të kuptojmë krizat e demokracisë sot

Çfarë e bën një shoqëri të drejtë dhe deri ku shtrihet autoriteti i ligjshëm i shtetit? Mbi cilat baza vendoset legjitimiteti i një ligji? Filozofia politike u jep përgjigje pyetjeve më thelbësore rreth bashkëjetesës, pushtetit dhe lirisë njerëzore. Kjo disiplinë nuk mbetet e mbyllur vetëm në auditoret e leksioneve; ajo ndikon thellësisht në strukturimin e sistemeve demokratike, në mënyrën se si qytetarët i perceptojnë të drejtat e tyre dhe në formën se si udhëheqësit arsyetojnë pushtetin. Sot, demokracia po përballet me sprova të shumta. Parimi i ndarjes së pushteteve po zbehet, ndërsa subjektet e ekstremit të djathtë po korrin fitore zgjedhore me programe që përkrahin hapur autoritarizmin. Po ashtu, mungesa e legjitimitetit demokratik në parlamente ka nxitur valë euroskepticizmi, ndërsa hapësira për shoqërinë civile po ngushtohet vazhdimisht. Në këtë periudhë të trazuar për vendimmarrjen politike, rikthimi te themelet është i domosdoshëm. Për të bërë të dukshme shtyllat e demokracisë, po organzohet një kurs interaktiv ku çdo seancë do t'i kushtohet repertorit intelektual të filozofëve më me ndikim. Pushtetarët shpesh e cilësojnë kontratën sociale si gurin më të rëndësishëm në ndërtimin e shoqërisë. Ky pakt i pashkruar përcakton normat e bashkëjetesës sonë, si dhe natyrën e marrëdhënies mes individit dhe shtetit. Pyetjet se çfarë mbrojtjeje duhet të presim nga shteti, cilat detyrime lindin prej saj dhe si do të dukej shoqëria në mungesë të kësaj kontrate, janë në qendër të këtij diskutimi. Ky modul trajnues shtrihet në gjashtë seanca dy-orëshe, të cilat thellohen në filozofinë e kontratës sociale. Analiza nis me mendimtarët Thomas Hobbes dhe John Locke, mendimi i të cilëve ka formësuar liberalizmin, ndonëse me këndvështrime krejt të ndryshme mbi rolin e shtetit. Më pas, trajtohen teoritë e Jean-Jacques Rousseau, frymëzuesit të madh të revolucioneve dhe mendimit demokratik. Pjesëmarrësit do të fitojnë një pasqyrë të qartë mbi konceptet e natyrës njerëzore që qëndrojnë në themel të politikës, diferencën mes teorisë ideale dhe jo-ideale, si dhe rëndësinë e historisë në filozofinë politike. Nga ana tjetër, disa filozofë pretendojnë se historia ka arritur në një pikë përmbyllëse për shkak të triumfit global të liberalizmit. Në rrafshin ekonomik, politik dhe shoqëror, modeli liberal mbizotëron përmes globalizimit dhe tregut të lirë, duke shënuar rënien e komunizmit. Tregu i lirë është shndërruar në parimin kryesor rregullues të shoqërisë, madje edhe në sektorin publik, kjo ka çuar në zmbrapsjen e shtetit të mirëqenies. Kjo dinamikë e re ka ndryshuar rrënjësisht marrëdhënien mes ekonomisë dhe politikës, duke e bërë të domosdoshme shtrimin e sërishëm të pyetjes mbi justifikimin etik të këtij raporti.