Buxheti rekord prej 4.27 miliardë eurosh: Përtej shifrave ambicioze, testi i vërtetë mbetet zbatimi në terren

Të hënën e kaluar, ekzekutivi kosovar i dha dritën jeshile paketës financiare më të madhe në historinë e shtetit, e cila kap shifrën prej 4.27 miliardë eurosh. Ky plan parasheh ngritje pagash, përfshirjen e pagës së 13-të, shtesa më të larta për fëmijë, si dhe një shumë prej mbi një miliard eurosh që i dedikohet për herë të parë investimeve kapitale. Ndonëse këto shifra duken tejet premtuese, vlera e një buxheti nuk vlerësohet në ditën e miratimit të tij, por në muajin dhjetor të vitit pasardhës, kur bëhet bilanci real i fondeve të shpenzuara. Ky ngërç përbën një sfidë kronike për vendin, e cila nuk i adresohet vetëm një administrate të vetme. Zakonisht, projektet kapitale projektohen me madhështi, por jetësohen me ngecje të ndjeshme. Partitë opozitare ngrenë shqetësimin se gjatë këtij viti është arritur të realizohet vetëm rreth 30 për qind e tyre. Pavarësisht se përqindjet e sakta kërkojnë konfirmim zyrtar nga dokumentet e Thesarit, ritmi i ngadaltë i ekzekutimit mbetet një diskutim i përhershëm. Një miliard euro të pasqyruara në letër nuk përkojnë domosdoshmërisht me një miliard euro të investuara konkretisht në infrastrukturë. Një tjetër sfidë madhore lidhet drejtpërdrejt me koston e jetesës së qytetarëve. Gjatë muajit shtator, inflacioni vjetor shënoi shkallën 7.8%, duke arritur nivelin më të lartë që prej vitit 2023, i ndikuar kryesisht nga sektorët e energjisë dhe transportit. Ndonëse një pjesë e këtij fenomeni buron nga tregjet e jashtme dhe nuk përbën përgjegjësi direkte të institucioneve qendrore në Prishtinë, mungesa e një prodhimi të fuqishëm vendor bën që të ardhurat të derdhen te importet, duke rritur çmimet. Kjo godet ndjeshëm edhe familjet e diasporës sonë në Zvicër apo Gjermani, remitancat e të cilave blejnë çdo ditë e më pak mallra në tregun vendor. Në rrafshin e disiplinës institucionale, procesi u shoqërua me shkelje proceduriale pasi projektbuxheti nuk iu dorëzua Kuvendit brenda afatit ligjor që skadonte më 31 tetor. Ndërkohë, subjekti AAK ka hedhur akuza se Kosova ka humbur rreth 43.8 milionë euro nga Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian për shkak të reformave të prapambetura. Paralelisht, Qeveria dhe qeverisja lokale e Prishtinë po përleshen hapur rreth Lojërat Mesdhetare 2030, nismës më të madhe sportive në vend. Këto zhvillime, megjithëse të ndara, përcjellin një sinjal negativ te partnerët ndërkombëtarë. Ky imazh merr peshë të veçantë duke pasur parasysh se Komisioni Evropian ka publikuar raportin e përvitshëm. Draftet paraprake sinjalizojnë mungesë të dukshme progresi në fushat kyçe, sidomos si pasojë e bllokadave politike të periudhës së kaluar. Tashmë, në një realitet të ri rajonal pas ndryshimeve në Serbi, shteti ynë nuk mund të mjaftueshëm vetëm me krahasimin apo rivalitetin me fqinjin. Aleatët tanë, nga Brukseli deri në Uashington, do ta vlerësojnë Prishtinën bazuar në rezultatet e prekshme të ndërtuara brenda vendit. Nga ana e tij, ekzekutivi argumenton se ka shënuar rritje ekonomike mbi 5% gjatë dy tremujorëve të parë, ka shifra më të larta punësimi dhe gëzon një legjitimitet të plotë nga mandati i ri. Pikërisht për këtë, pritshmëritë qytetare duhet të jenë në nivele më të larta. Kryeministri Albin Kurti u ka bërë thirrje ministrave për një mbikëqyrje rigoroze të çdo pike. Ky zotim duhet të jetë plotësisht transparent përmes një raportimi tremujor për ecurinë e çdo nisme kapitale, të qasshëm si për Kuvendin ashtu edhe për publikun. Kosova padyshim që ka nevojë urgjente për një buxhet të fuqishëm dhe voluminoz. Megjithatë, nevoja për një administratë efikase që e shndërron këtë buxhet në vepra është edhe më jetike. Viti 2027 do të shërbejë si dëshmia përfundimtare se cila prej këtyre dy synimeve do të triumfojë në praktikë.