Bashkëpunimi ushtarak: Ukraina planifikon të drejtojë 1 miliard euro nga huaja e BE-së drejt projekteve të përbashkëta të mbrojtjes

Autoritetet në Kiev bëhen gati të orientojnë deri në 1 miliard euro nga fondet e huasë së Bashkimit Evropian për zhvillimin e nismave të përbashkëta me sektorin evropian të armatimeve. Ky hap strategjik ka për qëllim forcimin e lidhjeve ndërmjet industrisë ushtarake ukrainase dhe asaj evropiane, duke u përqendruar kryesisht te municionet, teknologjitë e dronëve, sistemet kundër dronëve, si dhe mbrojtja raketore dhe ajrore. Kjo lëvizje do të katërfishojë buxhetin e destinuar për Instrumentin e Mbështetjes së Ukrainës, teksa Brukseli dhe Kievi shtojnë përpjekjet për të integruar strukturat e tyre të mbrojtjes dhe për të rritur ndjeshëm prodhimin e armëve. Në kuadër të paketës së huasë për mbështetjen e Ukrainës, BE-ja po i vë në dispozicion Kievit plot 90 miliardë euro për të përballuar sfidat e luftës përgjatë viteve 2026 dhe 2027. Për shkak të zgjerimit të nevojave financiare të vendit, Brukseli ka vendosur së fundmi që të përshpejtojë shpërndarjen e një pjese të pagesave për të ndihmuar në mbulimin e gropës buxhetore. Bazuar në një dokument të brendshëm të Komisionit Evropian, udhëheqja në Kiev pritet të transferojë deri në 1 miliard euro nga këto burime financiare te Programi Evropian i Industrisë së Mbrojtjes dhe Instrumenti i Mbështetjes së Ukrainës. Ky mekanizëm, i cili aktualisht zotëron një fond prej 300 milionë eurosh, synon të nxisë prodhimin e përbashkët përmes ndërmarrjeve të përbashkëta dhe akordeve për licencimin e teknologjive, duke lehtësuar njëkohësisht prokurimin e përbashkët të pajisjeve ushtarake nga të dyja palët. Zgjerimi i këtij financimi bën pjesë në Partneritetin Strategjik Industrial të Mbrojtjes ndërmjet BE-së dhe Ukrainës, që synon të ndërthurë përvojën luftarake të Ukrainës me kapacitetet prodhuese të vendeve evropiane. Ky partneritet u zyrtarizua në korrik të vitit 2026 me nënshkrimin e një letre mirëkuptimi, mbi bazën e së cilës Komisioni Evropian po përgatit një Pakt Industrial të Mbrojtjes, duke kërkuar njëkohësisht mandatin e duhur nga shtetet anëtare. Sipas dokumentit që u është shpërndarë vendeve anëtare, synimet kryesore të këtij pakt përfshijnë përshpejtimin e dërgesave të mjeteve ushtarake në Ukrainë, si dhe zgjerimin dhe integrimin e kapaciteteve industriale të mbrojtjes. Përveç shtimit të fondeve, nisma synon të eliminojë pengesat rregullatore që pengojnë bashkëpunimin dypalësh, përfshirë këtu edhe lidhjen e marrëveshjeve për teknologjitë e avancuara të raketave dhe dronëve. Një tjetër drejtim i rëndësishëm i këtij plani u bën thirrje qeverive anëtare që të shfrytëzojnë fondet e pashfrytëzuara nga programi SAFE (Security Action for Europe) për të financuar projekte të përbashkëta me prodhuesit ukrainas, pavarësisht se Komisioni Evropian nuk ka kompetenca për t'i detyruar vendet anëtare që të angazhohen detyrimisht. Me këto masa, Brukseli synon të krijojë një strukturë të posaçme për të stimuluar prodhimin evropian të armatimeve përgjatë vitit 2027, duke i dhënë mundësi Ukrainës që fondet e huasë t'i përdorë për të blerë sasi më të mëdha pajisjesh ushtarake nga prodhuesit evropianë me kushte më të favorshme ekonomike. Dokumenti gjithashtu sugjeron që qeveritë kombëtare të zvogëlojnë depot e tyre ekzistuese të armëve, në mënyrë që ndihmat për frontin ukrainas të mos kenë ngecje apo vonesa. Ambasadorët e shteteve të Bashkimit Evropian pritet që këtë javë, konkretisht të mërkurën, të diskutojnë për herë të parë rreth kësaj nisme. Qëllimi kryesor mbetet finalizimi i paktit deri në mbyllje të këtij viti, për t'i hapur rrugë më pas miratimit të tekstit përfundimtar.