Testi i parë për Serbinë pa Vuçiqin: Çështja Radoiçiq dhe rreziku i kurthit politik në Beograd

Vetëm gjashtë ditë pas disfatës historike në zgjedhjet e 25 tetorit, ish-presidenti serb Aleksandar Vuçiç është rikthyer në qendër të vëmendjes përmes një teme kyçe: Milan Radoiçiqit. Në një prononcim për mediat serbe, ai ka theksuar se çdo mundësi e dorëzimit të organizatorit të agresionit në Banjskë te institucionet e Kosovës do të përbënte njohje formale dhe de jure të shtetësisë së Kosovës. Kjo lëvizje nuk përbën thjesht mbrojtjen e një aleati të vjetër, por përfaqëson një skenar të llogaritur ndaj ekzekutivit të ardhshëm në Beograd. Për këtë arsye, trajtimi i rastit Radoiçiq shërben si gurthemel dhe treguesi i parë se sa e vërtetë do të jetë kthesa e Serbisë post-Vuçiç. Transformimi i vërtetë në kryeqytetin serb nuk duhet matur vetëm nga fjalori i ri i fituesve të zgjedhjeve, por nga vullneti i tyre real për të përballur me drejtësinë arkitektin e vrasjes së rreshterit të Policisë së Kosovës. Lista Studentore arriti të sigurojë mbi 50 për qind të votave, duke kapur shifrën e rreth 140 mandateve nga 250 ulëse gjithsej në Kuvendin e Serbisë, në një proces zgjedhor me pjesëmarrjen më të lartë në tre dekadat e fundit. Vuçiç, i cili kishte dorëzuar mandatin presidencial që më 27 shtator për të hapur rrugën drejt zgjedhjeve të parakohshme, e pranoi humbjen që në mbrëmjen e votimit. Ndërkohë, edhe faktori shqiptar në Luginën e Preshevës shënoi sukses, ku Koalicioni Shqiptar fitoi dy ulëse, rezultat ky që, sipas kryeministrit Albin Kurti, shënon arritjen më të lartë të shqiptarëve që nga viti 2000. Megjithatë, ky triumf elektoral mbetet ende pa një peshë të qartë politike për sa i përket Kosovës. Kryeministri Albin Kurti ka vënë in diapazon pasigurinë aktuale: dihet qartësisht se kush e humbi pushtetin, por mbetet e paqartë se kush e mori atë. Drejtuesi i Listës Studentore, Ilija Srdanoviç, ka shprehur gatishmërinë për vijimin e procesit të dialogut dhe rrugëtimit evropian, por ka saktësuar se platforma e tyre mbështetet fort te Kushtetuta e Serbisë, duke paralajmëruar se akordinet e kaluara, përfshirë atë të Brukselit, mund t'enënshtrohen rishikimit kushtetues. I pyetur specifikisht për ekstradimin e Radoiçiqit, ai u përgjigj se aktualisht nuk mund të ofrojë një vendim përfundimtar. Edhe pse një qëndrim i tillë mund të kuptohet për një forcë politike që ende nuk ka konsoliduar kabinetin qeveritar, ai nuk mund të shërbejë si një arsyetim afatgjatë. Në datën 24 shtator të vitit 2023, një njësi e armatosur sulmoi strukturat e Policisë së Kosovës në fshatin Banjskë, ku mbeti i vrarë rreshteri Afrim Bunjaku. Sipas organeve të rendit në Kosovë, inventari i armatimit dhe pajisjeve ushtarake të sekuestruara kapte shifrën e mbi një mijë copë armësh, me vlerë totale mbi pesë milionë euro. Pesë ditë më vonë, Radoiçiq, në cilësinë e ish-nënkryetarit të Listës Serbe, mori përgjegjësinë përmes avokatit të tij për organizimin e grupit. Ai ndodhej tashmë në listën e sanksioneve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës që prej dhjetorit të vitit 2021 për shkak të lidhjeve me korrupsionin dhe krimin e organizuar, ndërsa më vonë u ndëshkua edhe nga Mbretëria e Bashkuar. Sistemi i drejtësisë në Kosovë ka përmbushur detyrimet e tij ligjore. Prokuroria ka ngritur aktakuzë zyrtare kundër Radoiçiqit dhe 44 personave të tjerë, ndërsa më 24 prill të këtij viti, Gjykata Themelore në Prishtinë dënoi dy prej të pandehurve me burgim të përjetshëm dhe një tjetër me 30 vjet heqje lirie. Nga ana tjetër, Serbia nuk ka ndërmarrë asnjë hap për të ngritur aktakuzë. Pas vendimit gjyqësor të muajit prill, Komisioni Evropian shprehu hapur keqardhjen që Beogradi ka dështuar të ndërmarrë hapat e domosdoshëm për të vënë autorët para përgjegjësisë ligjore. Situata është rënduar edhe më tej këtë tetor, kur pamjet filmike dëshmuan praninë e Radoiçiqit në Kragujevc, pranë djalit të Aleksandar Vuçiçit, jashtë sallës ku Partia Përparimtare Serbe po mbante një tubim parazgjedhor. Një individ që ka marrë përsipër organizimin e një sulmi terrorist nuk kishte nevojë të fshihej, por qarkullonte lirisht në orbitën e pushtetit. Kjo është trashëgimia reale që ish-lideri serb ua ka lënë trashëgimtarëve të tij politikë.