Inteligjenca artificiale në rajon: Cili shtet i Ballkanit Perëndimor kryeson në përdorimin e ChatGPT?

Përhapja e inteligjencës artificiale po shënon rritje të ndjeshme në shkallë globale, megjithatë ritmet e adoptimit të saj ndryshojnë ndjeshëm nga një shtet në tjetrin. Sipas të dhënave të fundit të bëra publike nga Banka Botërore, Serbia mban vendin e parë në Ballkanin Perëndimor për sa i përket përdorimit të ChatGPT, ndërsa Shqipëria pozicionohet drejt fundit të renditjes rajonale. Statistikat tregojnë se gjatë muajit maj 2025, në Serbi u regjistruan 231 vizita në platformën ChatGPT për çdo 100 përdorues interneti, shifër kjo që përbën nivelin më të lartë mes vendeve të rajonit të përfshira në këtë analizë. Pas Serbisë renditet Maqedonia e Veriut me 166 vizita për 100 përdorues interneti, e ndjekur nga Mali i Zi me 146 vizita. Nga ana e saj, Shqipëria shënoi 142 vizita për 100 përdorues interneti, duke lënë pas vetëm Bosnjë-Hercegovinën, e cila regjistroi 134 vizita. Në krahasim me vendet e zhvilluara, nivelet e rajonit tonë mbeten më të ulëta. Për shembull, Gjermania numëronte 274 vizita për 100 përdorues interneti, Franca 262, Spanja 254 dhe Suedia 351. Ndërkohë, treguesi në Australi arriti në 447 vizita, kurse në Shtetet e Bashkuara të Amerikës në 245. Këto ndryshime në shfrytëzimin e inteligjencës artificiale kanë peshë të konsiderueshme edhe për zhvillimin ekonomik. Banka Botërore e vlerëson këtë teknologji si një faktor transformues, me kapacitet për të gjeneruar rritje të produktivitetit, përshpejtim të ecurisë ekonomike dhe riorganizim të mënyrës se si funksionojnë puna dhe shërbimet. Zbatimi i teknologjive të ngjashme mund të zvogëlojë ndjeshëm kohën dhe shpenzimet e operacioneve të ndryshme, t'u vijë në ndihmë ndërmarrjeve në automatizimin e detyrave dhe përpunimin e të dhënave, si dhe të rrisë efikasitetin e punonjësve. Ky ndikim pritet të prekë fusha të shumta, duke filluar nga arsimi e shërbimet deri te bujqësia dhe profesionet e lira. Në kushtet e Ballkanit Perëndimor, ku konkurrueshmëria dhe produktiviteti përbëjnë sfida afatgjata, një integrim më i shpejtë i inovacioneve të inteligjencës artificiale mund të përcaktojë drejtpërdrejt aftësinë e sipërmarrjeve vendase për të konkurruar me ato të vendeve të përparuara. Megjithatë, institucioni financiar ndërkombëtar tërheq vëmendjen se avantazhet e inteligjencës artificiale nuk shpërndhen në mënyrë automatike. Shtetet që vuajnë nga prapambetja në infrastrukturën dixhitale, mungesa e njohurive teknologjike dhe kufizimet në kapacitetet llogaritëse, rrezikojnë të mbrohen me vështirësi përballë ekonomive që lëvizin më shpejt. Një nga pengesat kryesore në shoqëritë me të ardhura më të pakta mbetet çmimi i lartë i qasjes në internet. Sipas Bankës Botërore, në shtetet me buxhete më të ulëta, një paketë celulare prej 5 gigabajtësh mund të kapë vlerën e më shumë se 15% të të ardhurave mesatare mujore të një qytetari.