Heshtja misterioze e Edi Ramës pas përmbysjes së Aleksandër Vuçiqit në Serbi

Që prej mbrëmjes së 25 tetorit, kur Aleksandër Vuçiqi pranoi haptazi humbjen përballë Listës Studentore, rajoni dhe kontinenti evropian kanë vërshuar me reagime dhe urime. Figura të larta si Ursula von der Leyen i garantuan Serbisë mbështetjen e pakursyer të Bashkimit Evropian. Ndërkaq, liderët e Malit të Zi dhe kryeministri kroat Andrej Plenkoviq shprehën hapur optimizmin për vendosjen e marrëdhënieve më konstruktive. Edhe qeveria e re hungareze, përmes kryeministrit të saj, u dërgoi urimet më të sinqerta studentëve fitues. Për më tepër, Hristijan Mickoski, kryeministri i Maqedonisë së Veriut, pati një komunikim të drejtpërdrejtë telefonik me Ilija Srdanoviqin, liderin e lëvizjes studentore, për ta uruar për këtë triumf historik. Edhe Milorad Dodik, aleati më i ngushtë i ish-presidentit serb, nuk nguroi t'i dërgonte urimet e tij kampit fitues, duke premtuar bashkëpunim të ardhshëm. Në kontrast të plotë me këtë kor reagimesh rajonale, nga kryeministri shqiptar Edi Rama nuk është dëgjuar asnjë fjalë e vetme. Deri në këto momente, ai ka zgjedhur një heshtjeabsolute: nuk ka uruar forcat e reja fituese, nuk ka bërë asnjë koment mbi rënien politike të aleatit të tij dhe nuk ka ofruar asnjë vizion për të ardhmen e bashkëpunimit dypalësh me Beogradin. Kjo qasje befason, sidomos duke njohur profilin e një lideri që zakonisht reagon për çdo çështje përmes konferencave, podkasteve dhe rrjeteve sociale, shpesh disa herë brenda një dite. Kjo nuk mund të cilësohet thjesht si një heshtje protokollare diplomatike. Po të ishte e tillë, do të kishte munguar edhe reagimi i liderëve të tjerë rajonalë që kanë pasur lidhje shumë më të ngushta me Beogradin zyrtar. Kur figura si Milorad Dodik gjejnë hapësirë për të uruar ndryshimin, mungesa totale e një qëndrimi nga Tirana zyrtare merr përmasa të tjera dhe tërheq vëmendjen e opinionit publik. Prapaskena e parë e kësaj heshtjeje lidhet ngushtë me miqësinë e spikatur politike ndërvjeçare. Për një kohë të gjatë, Edi Rama dhe Aleksandër Vuçiqi kanë qenë arkitektët kryesorë dhe dy shtyllat mbështetëse të nismës rajonale “Ballkani i Hapur”. Ndërsa kreu i qeverisë shqiptare e promovonte këtë platformë si një vizion pragmatik për të ardhmen e Ballkanit, ajo shihej me skepticizëm dhe si një projekt në shërbim të interesave serbe nga një pjesë e madhe e opinionit në Kosovë. Me largimin e parakohshëm të Vuçiqit nga pushteti, kjo nismë mbetet pa shtytësin e saj kryesor, duke lënë Ramën pa asnjë motiv për të festuar. Faktori i dytë, dhe ndoshta më vendimtari, është ai i lëvizjes studentore. Valë protestash që çuan në rënien e Vuçiqit morën jetë në nëntor të vitit 2024 në Novi Sad, pas tragjedisë së shembjes së strehës në stacionin hekurudhor, e cila i kushtoi jetën 16 qytetarëve. Të rinjtë serbë u ngritën kundër korrupsionit galopant, mungesës së llogaridhënies institucionale dhe kapjes së shtetit. Pavarësisht se pushteti i atëhershëm i etiketoi ata si vegla të agjenturave të huaja dhe i luftoi me çdo mjet, në fund u detyrua të dorëzohej përballë verdiktit të qytetarëve në kutitë e votimit. Paralelisht, një skenar i ngjashëm po zhvillohet edhe në Tiranë. Protestat qytetare nisën në muajin maj për shkak të projektit në Zvërnec dhe morën një hov të papritur nga mesi i tetorit me përfshirjen masive të studentëve, të cilët kërkojnë dorëheqjen e menjëhershme të kryeministrit. Përgjigjja e ekzekutivit shqiptar ka ndjekur një linjë tashmë të njohur: fajësimi i opozitës, i të ashtuquajturve “ekstremistë të Antifës” dhe i ndikimeve të huaja. Madje, më 25 tetor, Rama prezantoi një paketë të re masash ndëshkimore, duke përfshirë gjoba deri në 1,000 euro për protestuesit në tubime të paligjshme, deri në 5,000 euro për ata që fshehin fytyrën, si dhe krijimin e një regjistri të posaçëm për personat e dyshuar për cënimin e rendit publik. Në këto kushte, një urim publik drejtuar Listës Studentore në Serbi do të përbënte një autogol politik për kreun e qeverisë shqiptare. Si mund të përgëzojë ai suksesin e të rinjve në Beograd, kur në të njëjtën kohë ndëshkon financiarisht studentët në Tiranë? Si mund të pranojë se vota e rinisë serbe përfaqëson triumfin e demokracisë, ndërkohë që protestuesit shqiptarë me të njëjtat kërkesa etiketohen si të paguar nga bota e krimit? Për rrjedhojë, heshtja e Tiranës zyrtare nuk ka të bëjë me fqinjësinë, por me sfidat e brendshme politike në Shqipëri. Megjithatë, duhet pranuar se ekziston edhe një realitet tjetër. Ndryshe nga homologu i tij serb, Edi Rama nuk është identifikuar kurrë si mbrojtës i agjendave antishqiptare; përkundrazi, ai ka deklaruar publikisht se “Serbia e ka humbur Kosovën përgjithmonë” dhe se Shqipëria nuk ushqen asnjë lloj pretendimi territorial ndaj fqinjit verior. Një tjetër argument mbrojtës mund të jetë se, për shkak të vakuumit institucional dhe moskrijimit ende të qeverisë së re në Beograd, Tirani po tregon maturi duke pritur. Megjithatë, këtë qasje “pritëse” nuk e ndoqi asnjë prej qeverive të tjera të rajonit, aq më tepër kur një mesazh urimi nuk përbën ndonjë angazhim të thellë politik.