Kultura e dhunës në Shqipëri: Pasojat alarmante te fëmijët dhe rreziku ndaj të ardhmes së vendit

Ka pamje që tronditin thellësisht ndërgjegjen, skena që lënë plagë shpirtërore dhe çaste që të shtrojnë para pyetjes së dhimbshme: Drejt cilit destinacion po ecën Shqipëria dhe çfarë lloj perspektive po krijojmë për brezat e ardhshëm? Imazhet e dhunës, përleshjet dhe vandalizmat në mjediset publike përbëjnë një kambanë alarmi jo vetëm për opinionin e gjerë, por veçanërisht për fëmijët dhe rininë, të cilët i përjetojnë këto ngjarje në rrugët e qyteteve, përmes ekraneve televizive dhe rrjeteve sociale. Për ta, këto nuk janë thjesht kronika kalimtare, por trauma që mbjellin frikë, pasiguri dhe plagë emocionale, sidomos kur agresiviteti shfaqet rregullisht dhe normalizohet si mjet për të shfaqur pakënaqësitë. Një shoqëri duhet të alarmohet thellësisht kur brezat e rinj edukohen nën ritmin e gjuhës së urrejtjes, tensioneve dhe fërkimeve politike. Fëmijët kanë nevojë jetike të shohin shembuj konkretë bashkëbisedimi, mirëkuptimi dhe përgjegjësie, dhe jo shfaqje që u heqin besimin te zgjidhja paqësore e konflikteve. Në një sistem demokratik, protesta paqësore përbën një të drejtë fundamentale. Qytetarët gëzojnë lirinë për të shprehur pakënaqësinë, për të kërkuar drejtësi, për të kundërshtuar vendimet qeveritare dhe për të kërkuar llogaridhënie nga strukturat shtetërore. Ky parim është shtylla kurrizore e demokracisë dhe nuk mund të vihet në pikëpyetje. Megjithatë, duhet vendosur një kufi i qartë mes tubimit paqësor dhe akteve të dhunës. Shkatërrimi i pasurisë publike, konfrontimet fizike dhe vandalizmi nuk i japin forcë një kauze; përkundrazi, ato zhvendosin vëmendjen nga hallet reale të qytetarëve te dëmet që shkaktojnë. Asnjë zhgënjim apo pakënaqësi politike, sado e madhe të jetë, nuk mund të justifikojë cënimin e jetës, shëndetit dhe sigurisë së njerëzve. Garantimi i rendit dhe sigurisë duhet të bëhet gjithmonë në respekt të plotë të ligjit, proporcionalitetit dhe të drejtave njerëzore. Kjo shtron pyetjen thelbësore: Çfarë po përcjellim te të rinjtë përmes kësaj klime përplasjesh? Fëmijët dhe adoleshentët nuk mbeten thjesht vëzhgues të imunizuar ndaj krizave politike. Ata janë pjesë përbërëse e shoqërisë që do të trashëgojë institucionet, standardet demokratike dhe faturën e vendimeve të sotme. Kur dhuna shndërrohet në normë të përditshme mediatike, rritet rreziku që pjesë e rinisë të ambientohet me të, ta shohë konfliktin si mënyrë normale komunikimi ose të humbasë çdo shpresë te dialogu dhe institucionet. Ekspozimi ndaj skenave shokuese sjell tronditje emocionale, ndikimi i së cilës ndryshon nga njëri individ te tjetri. Për rrjedhojë, barra e përgjegjësisë nuk bie vetëm mbi klasën politike. Familja, institucionet arsimore, mjedisi shkollor dhe mediat luajnë një rol jetik në brumosjen e brezave me vlerat e paqes, respektit ndaj mendimit ndryshe dhe zgjidhjes demokratike të mosmarrëveshjeve. Është e papranueshme të lejojmë që fëmijët tanë të rriten me bindjen se kundërshtari politik është armik dhe se shkatërrimi dëshmon fuqi. Fortësia e vërtetë e një kombi matet me aftësinë për të kapërcyer krizat pa shkelur dinjitetin njerëzor. Në rrafshin rajonal dhe ndërkombëtar, Shqipëria është pjesë e Ballkanit Perëndimor, një zonë ku paqja, stabiliteti dhe fqinjësia e mirë kanë peshë të veçantë. Çdo krizë e brendshme e shoqëruar me akte dhune dhe polarizim të skajshëm lë pasojë në perceptimin e jashtëm të shtetit. Pa pasur nevojë të spekulojmë rreth qëndrimeve të fqinjëve, duhet të jemi të vetëdijshëm se skenat e përçarjes shfrytëzohen lehtësisht në arenën politike dhe dëmtojnë rëndë imazhin ndërkombëtar të vendit, duke minuar rrugëtimin e tij evropian.