Përplasje në BE rreth buxhetit: Berlini zyrtar refuzon draftin e Irlandës dhe kërkon shkurtime drastike

Presidenca irlandeze e Këshillit të Bashkimit Europian ka hedhur në tryezë një draft të ri për buxhetin e bllokut për harkun kohor 2028-2034, i cili parashikon një ulje prej rreth 140 miliardë eurosh, ose rreth 8 për qind më pak në krahasim me projektin fillestar të Komisionit Europian që kapte shifrën e afro 2 trilionë eurove. Pavarësisht kësaj lëvizjeje, kancelari gjerman Friedrich Merz e ka refuzuar në mënyrë kategorike këtë kompromis, duke këmbëngulur se shpenzimet duhet të ulen edhe më shumë. “Shuma e parashikuar në propozimin e ri nuk përbën bazë për një marrëveshje. Kaq nuk mjafton. Buxheti duhet të reduktohet akoma edhe më shumë”, u shpreh prerë kryetari i qeverisë gjermane. Gjermania, e mbështetur edhe nga Holanda, Suedia dhe Austria, po udhëheq një linjë për një buxhet më të lehtë financiarisht, duke marrë parasysh se këto shtete janë kontribuese netove dhe paguajnë në arkat e BE-së më shumë sesa marrin mbrapsht. Qëndrimi i tyre zyrtar është se barra mbi taksapaguesit kombëtarë ka arritur kufijtë e saj dhe nuk duhet të rëndohet më tej. Sipas kancelarit Merz, arkitektura e re financiare e Europës kërkon një modernizim rrënjësor, ku paratë publike të drejtohen drejt shtyllave më vitale për të ardhmen, siç janë konkurrueshmëria ekonomike, kërkimi shkencor dhe mbrojtja e përbashkët. Megjithatë, një tjetër mollë sherri mbetet mënyra se si do të ndahen këto fonde. Plani i paraqitur nga pala irlandeze përfshin reduktime pikërisht në sektorët që Berlini kërkon t'i japë prioritet — si konkurrueshmëria, inovacioni dhe mbrojtja — ndërkohë që zërat buxhetorë për bujqësinë, kohezionin rajonal, migracionin dhe sigurinë e brendshme mbeten kryesisht të paprekura, një qasje kjo që nuk i konvenon aspak Gjermanisë. “Buxheti i BE-së duhet të jetë i përballueshëm për ata që mbajnë barrën kryesore të financimit. Modernizimi i buxhetit europian është një detyrë e përbashkët e të gjitha shteteve anëtare njësoj”, theksoi më tej ai. Në krahun tjetër, Parlamenti Europian ka dalë kundër të njëjtit propozim, por për arsye krejtësisht të ndryshme nga shtetet që paguajnë më shumë në buxhet. Negociatorët e këtij institucioni paralajmërojnë se një shkurtim prej 8 për qind do të paralizojë aftësinë e unionit për t'iu përgjigjur krizave dhe sfidave të nesërme, në një kohë kur domosdoshmëria për fonde në siguri, mbrojtje dhe zhvillim është më e lartë se kurrë. Bisedimet diplomatike pritet të zhvendosen në samitin e ardhshëm të liderëve në Bruksel. Gjetja e një gjuhe të përbashkët dhe arritja e një pakti përfundimtar brenda këtij viti duket një mision tejet i ndërlikuar, për shkak të divergjencave të thella mes vendeve anëtare dhe dinamikave politike që po kalojnë disa prej qeverive europiane.