Krizë e përsëritur në Trepçë: Minatorët e Stantërgut sërish të bllokuar në errësirën e nëntokës

“Kur ndalet rryma, mendja menjëherë të shkon te dalja: A do të dal?” Kjo është frika që Ymer Meholli thotë se e ka përjetuar tri herë gjatë 15 vjetëve të karrierës së tij në Minierën e Stantërgut, pranë Mitrovicës, e cila funksionon në kuadër të ndërmarrjes minerare Trepça. Mbrëmjen e 7 tetorit, rreth orës 19:30, 45-vjeçari ndodhej rreth 800 metra nën tokë, në shoqërinë e 62 minatorëve të tjerë, kur një avari e papritur ndërpreu furnizimin me energji elektrike. Si pasojë e kësaj ndërprerjeje, ashensori u bllokua plotësisht dhe, sipas dëshmive të tij, sistemi i ventilimit u ndal së funksionuari. “Kur ndalet rryma, është një lloj stresi. A vjen, a s’vjen, a po mbetem... Të kap paniku”, rrëfen ai për mediat. Pas rreth dy orë pritjeje në kushte të rënda, Meholli dhe 17 kolegë të tjerë morën vendimin jetik për t'u larguar përmes shkallëve emergjente. Minatorëve iu aënë dashur plot dy orë e gjysmë vetëm për t'u ngjitur nga horizonti i 11-të deri në sipërfaqe. “Të gjithë jemi lodhur, kishim ftohje të duarve dhe këmbëve. Disa më as nuk kishin fuqi”, shprehet ai. Në total, 54 minatorë arritën të dilnin në sipërfaqe në grupe përmes shkallëve. Ndërkohë, nëntë punëtorë të tjerë, të cilët kishin probleme shëndetësore dhe vështirësi fizike, u detyruan të prisnin rikthimin e energjisë elektrike, duke dalë nga miniera rreth orës 02:50 të mëngjesit të 8 tetorit. Edhe pse të gjithë punëtorët dolën pa lëndime fizike, ky incident nuk përbën një rast të izoluar në këtë ndërmarrje. Kjo ngjarje shënon rastin e katërt të bllokimit të minatorëve brenda vetëm nëntë muajve të këtij viti, duke dëshmuar për një problem kronik të pazgjidhur. Më 11 janar, pesë punëtorë kishin mbetur të bllokuar për plot nëntë orë në të njëjtën minierë, sërish për shkak të defekteve në sistemin energjetik. Vetëm dy javë më vonë, më 26 janar, një tjetër ndërprerje e rrymës la minatorët e bllokuar për gjashtë deri në shtatë orë. Situata u përsërit në mënyrë alarmante edhe më 14 maj. Nga 47 punëtorët që ndodheshin nën tokë në atë kohë, 29 prej tyre u larguan përmes rrugëve emergjente, ndërsa 18 të tjerë mbetën të ngujuar për më shumë se dhjetë orë. Pas atij incidenti të muajit maj, ministrja e atëhershme në detyrë e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, pati paralajmëruar nisjen e hetimeve për të zbardhur shkaqet e avarisë dhe për të verifikuar nëse ajo mund të ishte shmangur. Nga ana e saj, Policia e Kosovës konfirmoi gjithashtu hapjen e hetimeve dhe njoftimin e prokurorit kompetent për rastin. Megjithatë, pesë muaj më vonë dhe pas një tjetër incidenti të rëndë në Stantërg, mbetet plotësisht e paqartë se çfarë kanë zbuluar këto hetime dhe nëse janë marrë masa konkrete për të parandaluar ngjarje të ngjashme në të ardhmen. Institucionet përgjegjëse, përfshirë Ministrinë e Ekonomisë, nuk kanë dhënë sqarime zyrtare lidhur me pyetjet e adresuara. Avaritë e regjistruara në muajt maj dhe tetor kanë ndodhur në sistemin elektrik 35 kilovoltë, ndonëse nuk është konfirmuar zyrtarisht nëse bëhet fjalë për të njëjtin shkak teknik. Në të dyja rastet emergjente, minatorët janë detyruar të rrezikojnë duke përdorur shkallët e emergjencës ose të presin me orë të tëra rikthimin e energjisë për të parë dritën e diellit. Përfaqësuesit e Sindikatës së Pavarur të Minatorëve të Trepçës i shohin këto incidente të njëpasnjëshme si një kambanë alarmi për gjendjen kritike të sigurisë në punë. “Pajisjet janë të vjetruara, duhen investime në sistemin energjetik”, deklaron kryetari i sindikatës, Ibrahim Jonuzi. Ai paralajmëron se jo çdo minator ka kapacitet fizike për t'i bërë ballë ngjitjes së mundimshme përmes shkallëve emergjente, sidomos ata që vuajnë nga probleme shëndetësore. Kërkesa e sindikatës mbetet e prerë: hetim i plotë, përcaktim i përgjegjësive dhe investime urgjente në infrastrukturën e ndërmarrjes. “Nuk mund të presim tragjedinë për të reaguar”, thuhej në reagimin publik të lëshuar nga kjo sindikatë më 8 tetor. Nga ana tjetër, Shyqyri Sadiku, udhëheqës i njësisë biznesore Miniera me Flotacion Trepça-Stantërg, ka konfirmuar se miniera varet nga një burim i vetëm energjetik. “Faktikisht kanë qenë dy linja, por prej pas përfundimit të luftës është vetëm një”, shpjegon ai, duke iu referuar periudhës së pasluftës 1998-1999.