Ekspertja finlandeze jep mesazhin për MASHT: Pajisjet me ekran do të marrin fund brenda pak vitesh

“Jepuni shpresë fëmijëve”. Ky është mesazhi kryesor i autores dhe shkrimtares finlandeze, Linda Liukas, lidhur me qasjen që duhet ndjekur ndaj edukimit digjital të fëmijëve në Kosovë. Në një periudhë kur teknologjia dhe risitë e saj shihen nga gjeneratat e reja herë me frikë e herë si një progres i pakalueshëm, Liukas ngre alarmin se duhet gjetur një ekuilibër midis këtyre dy poleve. Sipas saj, është jetike të ndërtohet një lidhje e shëndetshme dhe e qëndrueshme mes fëmijëve dhe zhvillimit teknologjik, duke u lënë atyre hapësirë që të shpresojnë për një të ardhme më të ndritur. Ajo thekson se të rinjtë duhet të kenë mundësinë që të kontribuojnë me vetëbesim përmes aftësive të tyre, të cilat zhvillohen përtej kufijve të ekranit. Megjithatë, angazhimi i saj nuk mbetet vetëm në kuadrin e këshillave teorike. Rreth një dekadë më parë, Linda Liukas i shndërroi vizionet e saj në projekte konkrete. Përmes serisë së njohur të librave “Hello Ruby”, të përkthyera në afro 40 gjuhë të botës, ajo ka synuar t'u mësojë të vegjëlve nga shtete të ndryshme bazat e programimit në një formë argëtuese. Këto ditë, ajo ka udhëtuar nga Parisi në Prishtinë, duke realizuar një ndalesë të rëndësishme edhe në Ministrinë e Arsimit (MASHT), për të ndarë vizionin e saj rreth ndërveprimit që fëmijët kanë me hapësirën digjitale. Në një intervistë për sfidat e së ardhmes, ajo pyetet se cilat janë ato aftësi që fëmijët duhet t'i zotërojnë dhe që inteligjenca artificiale (AI) nuk mund t'i zëvendësojë kurrë. “Mendoj se një nga gjërat më thelbësore që duhet t’u mësojmë fëmijëve janë kompetencat sociale dhe aftësia për të zgjidhur konflikte”, shprehet Liukas. Ajo shton se kjo është një gjeneratë që do të rritet e shoqëruar nga agjentë dhe sisteme të inteligjencës artificiale, të cilët gjithmonë do t'u japin të drejtë dhe do t'i vlerësojnë me fraza të tyret: “Kjo është një ide e mrekullueshme, më trego më shumë”. Megjithatë, kur ata dalin në botën reale, përballen me faktin se njerëzit mund të jenë krijesa më komplekse dhe më pak mirëkuptuese. Duke sjellë shembullin e djalit të saj katërvjeçar në këndin e lojërave, ajo vëren se ai është duke përvetësuar atje shumë prej aftësive që do t'i duhen më vonë në jetën e tij profesionale. Atje ai mëson të menaxhojë situata konfliktuale, të kujdeset për veten, si dhe të bashkëpunojë me bashkëmoshatarët. Për këtë arsye, shkollat e së ardhmes do t'i ngjajnë më shumë një këndi lojërash sesa një mjedisi ku thjesht mësohen fakte përmendësh. Lidhur me librin e saj “Hello Ruby” dhe synimin për të nxitur të menduarit kritik te fëmijët, ajo shpjegon se nisma ka nisur dhjetë vjet më parë. Në atë kohë, debati kryesor sillet rreth mësimit të kodimit për fëmijët. Megjithatë, librat e saj nuk kanë qenë kurrë vetëm rreth kodimit, por janë fokusuar te transmetimi i ideve të mëdha mbi kompjuterët, shkencën kompjuterike dhe informatikën, në mënyrë që fëmijët të ndihen të sigurt, kureshtarë dhe të lirë nga çdo frikë kur përballen me teknologjinë. Në pyetjen nëse koha e tepërt para ekraneve po dëmton imagjinatën e fëmijëve, Liukas përgjigjet pa hezitim se kjo është një çështje për të cilën duhet të jemi jashtëzakonisht të vetëdijshëm. Pavarësisht kësaj, ajo parashikon një ndryshim rrënjësor: “Mendoj se ekrani do të zhduket brenda disa vitesh, sepse siç po e shohim tashmë, fëmijët po komunikojnë me makinat me një vetëbesim të lartë”. Kjo sipas saj na kthen te pyetja se çfarë po masim në të vërtetë kur flasim për efektet negative të kohës para ekranit. A përbën problem fakti që fëmijët konsumojnë në mënyrë pasive materiale të dobëta në YouTube dhe mbeten thjesht konsumatorë, apo duhet që ata të shndërrohen në krijues të teknologjisë digjitale, duke u angazhuar në mënyrë kritike dhe aktive me makineritë? Në këtë optikë, ekrani mbetet elementi më i vogëluar i gjithë këtij procesi dhe shumë shpejt do të dalë nga përdorimi. Në fund, shkrimtarja finlandeze nënvizon se fëmijët duhet të orientohen drejt shkrimit me dorë, duke përmendur se në Finlandë të vegjlit nxiten rregullisht në këtë drejtim.