Stabiliteti i Maqedonisë së Veriut në rrezik: Përjashtimi i shqiptarëve minon të ardhmen euroatlantike

Pa praninë dhe rolin e shqiptarëve, Maqedonia e Veriut nuk mund të sigurojë një stabilitet afatgjatë, demokraci funksionale apo një rrugëtim të sigurt drejt Bashkimit Evropian. E shkuara e këtij shteti nuk mund të shkruhet duke i lënë shqiptarët në periferi të vendimmarrjes, as e ardhmja e tij nuk mund të projektohet duke i trajtuar ata si aleatë të përkohshëm politikë. Shqiptarët përbëjnë një shtyllë thelbësore të shoqërisë, historisë dhe realitetit shtetëror në vend. Kontributi i tyre në sferën politike, ekonomike, shoqërore dhe demokratike nuk përbën ndonjë favor nga askush, por është një e drejtë e merituar që mbështetet te barazia, dinjiteti dhe detyrimi i përbashkët për të ardhmen. Megjithatë, sa herë që skena politike i anashkalon këto parime, plagët e vjetra rihapen dhe ndarjet thellohen, duke gërryer besimin ndërmjet qytetarëve. Shqiptarët nuk duhet të kujtohen vetëm gjatë periudhave zgjedhore, kur vota e tyre kthehet në kusht për marrjen e pushtetit, për t'u lënë më pas në harresë sapo të vijë momenti i marrjes së vendimeve kyçe që ndikojnë te barazia dhe zhvillimi i tyre. Vota shqiptare nuk mund të ketë peshë të madhe vetëm në fushata, për të humbur vlerën e saj brenda dyerve të institucioneve shtetërore. Ky fenomen përbën një padrejtësi politike që godet jo vetëm komunitetin shqiptar, por vetë themelet e shtetit. Një shtet që shurdhohet ndaj një pjese të qytetarëve të vet, që i përjashton nga proceset vendimmarrëse dhe lejon që të drejtat të bëhen objekt pazoresh ditore, nuk mund të quhet një demokraci e plotë. Vlera e demokracisë nuk matet thjesht nga numri i cikleve zgjedhore apo nga rotacioni i pushteteve, por nga mënyra se a respektohet qytetari, sa mbrohet dinjiteti i tij dhe sa të barabarta janë mundësitë për secilin. Marrëveshja Kornizë e Ohrit e vitit 2001 shënoi një kthesë vendimtare për paqen, bashkëjetesën dhe balancën ndëretnike në Maqedoninë e Veriut. Kjo dëshmoi qartë se paqja nuk mjaftohet me heshtjen e armëve, por kërkon drejtësi, gjithëpërfshirje dhe mekanizma institucionalë që garantojnë barazinë. Megjithatë, asnjë marrëveshje nuk mund t'i arrijë qëllimet e saj nëse zbatohet vetëm në letër dhe nëse fryma e saj zbehet përballë kalkulimeve të ngushta partiake. Vlerat evropiane nuk dëshmohen me fjalë të mëdha, por me vepra konkrete në terren. Nuk mund t'i kërkosh respekt Evropës, nëse dështon të garantosh barazinë brenda shtëpisë sënde. Integrimi evropian nuk përfaqëson vetëm një procedurë diplomatike apo një flamur që valëvitet në samite ndërkombëtare, por para së gjithash është standard drejtësie, demokracie dhe llogaridhënie. Është detyrim për të ngritur institucione ku asnjë qytetar nuk ndihet i huaj në vendin e tij dhe ku asnjë bashkësi nuk detyrohet të luftojë vazhdimisht për të fituar trajtim të barabartë. Në këtë drejtim, përgjegjësi madhore bie mbi shpatullat e faktorit politik shqiptar. Suksesi i tyre nuk mund të matet vetëm me numrin e karrigeve ministrore, postet qeveritare apo marrëveshjet që shërbejnë vetëm për mbijetesën e radhës në pushtet. Përfaqësimi politik merr kuptim të vërtetë vetëm kur prodhon ndryshime të prekshme për qytetarët: përmirësim të cilësisë në arsim, zhvillim ekonomik, hapje vendesh pune, sundim të pakompromis të ligjit, përfaqësim të drejtë dhe institucione në shërbim të publikut. Shqiptarët nuk kanë nevojë thjesht për zëra që flasin në emër të tyre, por për liderë që mbajnë përgjegjësi për fjalët e dhëna dhe që kanë guximin të kundërshtojnë kur cenohen interesat qytetare. Çdo kompromis politik që dështon të sigurojë progres real rrezikon të shndërrohet në një fasadë pa përmbajtje, ndërsa çdo heshtje përballë padrejtësive vetëm sa shtyn thellimin e krizës institucionale.