Dëshmi e historisë dhe etnografisë: Vëmendje ndaj arkitekturës tradicionale të kullave në Shqipërinë e Veriut

Drejtoria Rajonale e Trashëgimisë Kulturore Shkodër ka ndarë pamje të rralla dhe mbresëlënëse nga kulla e njohur e Gjelosh Ndokës, e cila ndodhet në fshatin Abat të Shalës, pas një inspektimi të kryer nga specialistët e fushës. Kjo ndërtesë, e cila mban statusin e Monumentit të Kulturës, dallohet për formën e saj klasike katërkëndore dhe përdorimin e gurit natyror, një material i zgjedhur për t'i garantuar qëndrueshmëri dhe fortësi maksimale ndër vite. Kullat veriore përbëjnë një model unik banimi në viset më veriore të vendit, duke shërbyer si dëshmi e gjallë e trashëgimisë etnografike dhe e rrugëtimit historik të banorëve vendas ndër shekuj. Arkitektura e tyre karakterizohet nga kombinimi i gurit me drurin, ky i fundit i pranishëm kryesisht në strukturën e çatisë, tavanet, ndërkatet dhe kornizat e dritareve të ngushta, të cilat përbëjnë një element dallues të këtyre ndërtesave. Në aspektin e organizimit të hapësirës, kati përdhes zakonisht i dedikohej strehimit të bagëtive, ndërsa katet e sipërme shërbenin si ambient banimi për familjen dhe pritjen e miqve. Lidhja mes katevesigurohej nëpërmjet shkallëve të brendshme, ndërkohë që në disa variante të tjera takohen edhe shkallë të jashtme, funksionale sidomos gjatë muajve të ftohtë dhe të acartë të dimrit.