Nga lavdia e lashtë te copëtimi territorial: Si ndryshuan kufijtë e trojeve shqiptare ndër shekuj

Rrjedha e historisë së Ballkanit ka dëshmuar ndryshime rrënjësore gjeopolitike, ku me ardhjen e popujve sllavë dhe grekë në rajon, trojet e banuara dikur nga ilirët u vunë nën presion dhe mbi to u formuan shtetet e reja kombëtare të fqinjëve. Sipas rrëfimeve historike dhe perceptimeve tradicionale, ndryshimet demografike dhe politike çuan në krijimin e entiteteve të reja shtetërore në rajon dhe më gjerë, ndërkohë që vetë trungu shqiptar, përveç periudhave të ndritura nën udhëheqjen e Gjergj Kastriotit - Skënderbeut, mbeti i pambrojtur nga ambiciet e fuqive rajonale. Kjo dinamikë shërbeu si katalizator për copëtimin e mëvonshëm të Shqipërisë, territoret e së cilës u rishtrinë dhe iu dhanë padrejtësisht fqinjëve nga vendimet e fuqive të mëdha të kohës, duke zvogëluar ndjeshëm hapësirën gjeografike shqiptare. Shkaqet e sakta dhe komplekse të rënies së Perandorisë Ilire dhe zsogëlimit drastik të trojeve etnike në vetëm pak kilometra katrorë – të ndara sot mes Shqipërisë dhe Kosovës – mbeten ende një temë e diskutueshme dhe e ndjeshme në historiografinë mbarëkombëtare.