Nga Athina, Marco Rubio lëshon alarmin: Perëndimi në udhëkryq historik, Evropa duhet të zgjohet

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka zhvilluar një paraqitje të bujshme të mërkurën, më 7 tetor 2026, duke folur nga kodra historike Pnyx në Athinë, ndërsa në sfond ngrihej madhështor Partenoni i Akropolit. Në këtë ambient ku lindi demokracia, kreu i diplomacisë amerikane vuri theksin te rëndësia e kohës, duke paralajmëruar se bota perëndimore gjendet përballë një “pike kthese” madhore. Ai iu drejtua shteteve evropiane me thirrjen e qartë për të bashkuar forcat me Uashingtonin në mbrojtje ndaj rreziqeve aktuale globale. Sipas Rubios, kjo sfidë nuk prek vetëm Shtetet e Bashkuara, por përbën një provë ekzistenciale për tërë qytetërimin perëndimor, duke e krahasuar seriozitetin e situatës me dramat e epokës antike. Duke kërkuar një kthesë rrënjësore, ai u bëri thirrje evropianëve që të lënë pas pasivitetin dhe të ringjallin energjitë e dikurshme që buruan nga ky vend mijëra vite më parë. Në fjalën e tij, politikani amerikan ndërlidhi parimet e Grekisë së lashtë – si individualizmi, guximi për të ndërmarrë rreziqe dhe aspirata për lavdi – me doktrinën “America First” të presidentit Donald Trump. Ai mbrojti hapur domosdoshmërinë e forcimit të shtetit kombëtar, duke përfshirë rivendosjen e kontrollit mbi zinxhirët e furnizimit, ringjalljen e prodhimit industrial, fuqizimin ushtarak dhe udhëheqjen në teknologjitë e ardhshme. Në analizën e tij, Rubio kritikoi prirjen e shoqërive moderne drejt një sigurie sterile pa rrezik, ku shoqëria humbet si shijen e fitores, ashtu edhe peshën e disfatës. Ai solli në vëmendje se si nacionalizmi është paragjykuar padrejtësisht, monumentet janë rrëzuar dhe brezat e rinj janë edukuar me ndjenjën e fajit për të kaluarën. Në kontrast të thellë me këtë dobësi, ai përmendi “kolektivin e vdekjes” të udhëhequr nga klerikët radikalë të Iranit, duke nënvizuar se heronjtë e Perëndimit janë të gatshëm të sakrifikohen për ideale, por nuk adhurojnë fundin tragjik. Duke qenë se fjalimi u mbajt në trevjetorin e sulmeve të 7 tetorit 2023 të ndërmarra nga Hamas në Izrael, terrorizmi u cilësua prej tij si një nga rreziqet më madhore të epokës sonë. Ai shfaqi besimin se Evropa do të ndjekë hapat e Greqisë për të konsoliduar partneritetin strategjik me SHBA-në, duke iu rikthyer burimeve të saj qytetëruese. Duke evokuar figura të shquara të antikitetit dhe të historisë amerikane, Rubio e përmbylli fjalën e tij me mesazhin se fitorja kërkon unitet dhe veprim të përbashkët. Sipas tij, trashëgimia e qytetërimit perëndimor mbetet rrëfimi më madhërishëm njerëzor, themeli i të cilit u hodh në Athinë, prej nga ku mund të merret sërish guximi për sfidat e sotme. Për sa u përket shteteve ish-komuniste të bllokut të NATO-s, përfshirë Shqipërinë, Poloninë dhe vendet baltike, mesazhi i Rubios është se siguria kolektive nuk mund të merret si e mirëqenë pa punë dhe përkushtim të vazhdueshëm. Përvoja e tyre historike me diktaturën u jep një ndjeshmëri më të madh ndaj pasojave të dobësisë dhe varësisë, ndaj dhe ato duhet të investojnë më shumë në mbrojtje dhe sovranitet. Kujtesa e vuajtjeve të kaluara i shërben këtyre vendeve si kambanë alarmi për të mbrojtur vlerat perëndimore dhe për të refuzuar çdo formë të pafuqisë. Kjo dalëmbajtje e kryediplomatit amerikan mbart paralelizma të forta me fjalimet legjendare të liderëve amerikanë gjatë Luftës së Ftohtë në Berlin, të tilla si ato të Kennedy-t apo Reagan-it. Të dyja qasjet shfrytëzojnë simbolet historike për të ngritur peshë botën e lirë kundër rreziqeve dhe për të kërkuar solidaritet mbarëkombëtar.