Kush mban barrën financiare kur futbollistët lëndohen me kombëtaret?

Dëmtimet e lojtarëve gjatë periudhave të grumbullimit me përfaqësueset kombëtare vazhdojnë të përbëjnë një nga temat më të nxehta dhe të debateduara gjerësisht në ekosistemin e futbollit bashkëkohor. Edhe pse klubet janë përgjegjëse për shlyerjen e pagave të futbollistëve, në rastet kur një atlet pëson ndonjë lëndim gjatë detyrës ndërkombëtare, skuadra e tij mund të privohet nga shërbimet e tij për një periudhë prej javësh apo muajsh të tërë. Atëherë, kush është përgjegjës për mbulimin e kësaj faturë financiare? Qysh nga viti 2012, shtëpia më e madhe e futbollit botëror, FIFA, ka vënë në zbatim të plotë të ashtuquajturën “Club Protection Programme” (CPP), një instrument rregullator që ka për qëllim kompensimin e skuadrave për dëmet ekonomike të pësuara për shkak të dëmtimeve të lojtarëve gjatë angazhimeve me kombëtaret. Kjo temë është rikthyer fuqishëm në vëmendje pas valës së lëndimeve të pësuara nga disa futbollistë gjatë afatit aktual të ndeshjeve ndërkombëtare, ku spikasin emrat e lojtarëve si Estupiñán, Raspadori dhe Vergara. Ky program lindi pikërisht si një përgjigje ndaj kësaj sfide: klubet janë ligjërisht të detyruara t'i lënë të lirë lojtarët për t'iu bashkuar ekipeve kombëtare, por nuk kanë asnjë kontroll mbi rrezikun e dëmtimeve gjatë kësaj kohe. Nëse një futbollist pëson një dëmtim afatgjatë, FIFA ndërhyn për të mbështetur financiarisht klubin përkatës. Plani aktual i shtëpisë së futbollit shtrihet në periudhën nga 1 janari 2023 deri më 31 dhjetor 2026, por përfitimi i këtyre fondeve i nënshtrohet kritereve mjaft rigoroze. Kushti kryesor parashikon që dëmtimi i pësuar duhet të shkaktojë një mungesë aktive në fusha për më shumë se 28 ditë rresht. Kjo do të thotë se nëse një lojtar diagnostikohet me një dëmtim që kërkon vetëm 15 ditë rikuperim, ai mbetet jashtë skemës së rimbursimit. Programi “Club Protection Programme” merr në konsideratë ngjarjet që ndodhin gjatë të quajturës “kohë operative”, e cila nuk kufizohet vetëm në minutat e zhvilluara në fushën e lojës gjatë ndeshjeve. Ajo përfshin gjithashtu seancat stërvitore, udhëtimet zyrtare dhe çdo çast tjetër gjatë të cilit lojtarë ndodhet nën mbikëqyrjen dhe kontrollin e stafit të kombëtares. Në rrethana të caktuara, skema garanton mbulim edhe për ngjarje mjekësore mjaft të rënda, siç janë infarktet apo goditjet në tru. Nga ana tjetër, jashtë këtij mekanizmi mbeten sëmundjet e zakonshme, shpenzimet e ndryshme mjekësore, rasti i vdekjes apo ai i invaliditetit të përhershëm total. Përfitime deri në 7.5 milionë euro për çdo lojtar Kur të gjitha kriteret dhe kushtet e paracaktuara pëushtohen plotësisht, shuma e kompensimit mund të jetë tejet e konsiderueshme për klubet. FIFA mund të alokojë deri në 7.5 milionë euro për një lojtar të vetëm dhe për një incident të caktuar, ndërsa tavanet e kompensimit ditor mund të arrijnë deri në 20.548 euro, për një afat kohor maksimal prej 365 ditësh. Kalkulimet bazohen ekskluzivisht mbi bazën e pagës fikse të futbollistit, pra mbi shumën e garantuar që klubi i derdh rregullisht atij në llogari. Në këtë formulë llogaritjeje nuk përfshihen aspak bonuset, shpërblimet, pagesat e kushtëzuara nga numri i paraqitjeve apo komponentë të tjerë të ndryshueshëm të kontratës. Një tjetër element thelbësor është se 28 ditët e para të mungesës nuk kompensohen në asnjë mënyrë nga FIFA. Derdhja e fondeve nis vetëm pasi të ketë kaluar kjo fazë dhe vijon deri në momentin e rikthimit të lojtarit në fushë, përfundimit të kontratës ose deri në afatin maksimal prej 365 ditësh. Për ilustrim, nëse një futbollist përfiton një pagë fikse prej 5 milionë eurosh në vit, paga e tij ditore llogaritet afërsisht në 13.700 euro. Në rast se ky lojtar dëmtohet gjatë angazhimit me përfaqësuesjen dhe detyrohet të qëndrojë larg fushave për 100 ditë, 28 ditët e para nuk mbulohen financiarisht nga FIFA. Në këtë mënyrë, rimbursimi do të llogaritet vetëm për 72 ditët e mbetura. Për rrjedhojë, shuma e përllogaritur për t'iu kthyer klubit do të kapte vlerën e rreth 986 mijë eurove. Me anë të këtij mekanizmi, FIFA synon të lehtësojë sadopak goditjet financiare që pësojnë klubet, të cilat detyrohen të vuajnë mungesën e investimit të tyre për shkak të dëmtimeve të marra gjたと ngjyrave të kombëtareve.