Çmimet e karburanteve në stratosferë: Shteti arkëtoi mbi gjysmë miliard euro nga taksat e naftës

Kosova po përballet me një valë të re të shtrenjtimit të derivateve, ku një litër naftë tashmë po tregtohet pranë kuotës së 1.94 eurove. Kjo rritje e ndjeshme ka rikthyer në vëmendje debatin mbi barrën fiskale që shteti vendos mbi konsumatorët, pasi një pjesë e konsiderueshme e çmimit final përfundon drejtpërdrejt në arkën e shtetit. Vetëm gjatë vitit të kaluar, buxheti i Kosovës ka arkëtuar mbi 517 milionë euro nga taksimi i derivateve, ku 360 milionë euro janë siguruar nga akciza dhe 157 milionë euro nga Tatimi mbi Vlerën e Shtuar (TVSH). Përballë këtij realiteti, përfaqësues të industrisë së naftës po kërkojnë ndërhyrjen e ekzekutivit përmes lehtësimeve fiskale, ndonëse ka dyshime nëse një lëvizje e tillë do të reflektohej vërtet në çmimet e pompave. Struktura e çmimit është mjaft komplekse. Për çdo litër naftë që hyn në vend, zbatohet një akcizë prej 0.36 eurosh, e cila administrohet nga Dogana e Kosovës. Mbi këtë bazë, llogaritet edhe TVSH-ja prej 18 për qind, e cila është një barrë që në fund e paguan qytetari. Zekir Istogu, kryetar i Shoqatës së Naftëtarëve të Kosovës, shpjegon se duke llogaritur blerjen në porte si Durrësi apo Selaniku (rreth 1.12 euro për litër), taksat e shtetit së bashku arrijnë vlerën e rreth 63 centëve për litër. Statistikat e Doganës së Kosovës dëshmojnë rëndësinë e derivateve për financat publike. Nga fillimi i vitit 2022 deri më 22 shtator 2026, janë importuar derivate në vlerë prej mbi 2.6 miliardë eurosh, duke gjeneruar mbi 1.3 miliard euro vetëm nga akciza. Kësaj shume i shtohen edhe të hyrat nga importi i benzinës, që në të njëjtën periudhë kap vlerën e 275 milionë eurove. Duke qenë se Kosova është tërësisht e varur nga importi, çdo luhatje në tregjet ndërkombëtare, siç është rritja e çmimit të naftës Brent mbi 105 dollarë për fuçi për shkak të tensioneve në Lindjen e Mesme, ndihet menjëherë në tregun tonë. Sipas Istogut, hapësira e kompanive për të amortizuar këto kosto është minimale. “Nëse institucionet dëshirojnë të ndihmojnë, e vetmja rrugë është heqja e përkohshme e akcizës ose ulja e TVSH-së. Kjo do të kishte efekt të menjëhershëm në xhepin e konsumatorit”, ka deklaruar Istogu. Aktualisht, Kosova mbulohet me derivate përmes importeve nga shtete si Arabia Saudite, SHBA, Kuvajti, India, Greqia dhe Italia, si dhe përmes distributorëve rajonalë.