Dallimet kulturore: Si reflektohet mentaliteti ballkanik në krahasim me atë perëndimor

Gjatë një ekspedite në Ballkanin Perëndimor, një gazetar gjerman ka realizuar një reportazh ku ka vizituar kryeqendrat e rajonit, konkretisht Beogradin, Banjallukën, Sarajevën, Tiranën, Prishtinën dhe Shkupin. Në shënimet e tij, ai ka sjellë në vëmendje pamjen e qytetarëve në sheshe dhe shëtitore, ku të rinjtë shquhen për veshje ekstravagante dhe sensuale. Sipas vëzhgimeve, në këtë rajon ekziston një kontrast i dukshëm kulturor me shoqërinë perëndimore. Kafenetë, sheshet dhe shëtitoret shërbejnë kryesisht si hapësira ku njerëzit kërkojnë të demonstrojnë statusin e tyre social, estetikën e trupit, pamjen e jashtme dhe sensualitetin. Në orët e mbrëmjes, të rinjtë që frekuentojnë këto vende shfaqen të buzëqeshur dhe plot entuziazëm, duke krijuar një atmosferë që i ngjan një feste pompoze apo një dasme. Megjithatë, ky imazh bie ndesh me realitetin ekonomik në shtetet e Ballkanit Perëndimor, ku pjesa më e madhe e rinisë përballet me papunësinë, mungesën e perspektivës dhe varfërinë. Pavarësisht statusit të ulët financiar, vërehet një dukuri ku individët shpenzojnë për veshje firmato, telefona të kushtueshëm dhe shpesh automjete luksoze. KONTRASTET SHOQËRORE TË DIASPORËS NË PERËNDIM Në shtetet perëndimore, gjenerata e dytë dhe e tretë e diasporës ballkanike vazhdon të mbajë gjallë trashëgiminë kulturore të paraardhësve, duke ruajtur të njëjtin stil jetese ekstravagant dhe sensual në mjediset e huaja. Në një kompani ku ka punuar autori, një kolege e rritur dhe e shkolluar në Zvicër, por me origjinë nga Serbia, vishej rregullisht me rroba ekstravagante dhe sensuale. Pavarësisht vërejtjeve të herëpashershme nga eprori për një paraqitje më modeste, ajo nuk e ndryshoi stilin e saj, vendim që në fund solli edhe largimin e saj nga puna. Në kremtimin e 100-vjetorit të themelimit të po kësaj firme, gjatë mbrëmjes solemne, u vu re se pjesa dërrmuese e punonjësve ishin veshur në mënyrë të përditshme dhe të thjeshtë. Përjashtim bënin vetëm dy-tri kolegë me origjinë nga Ballkani dhe dy italianë nga jugu, të cilët kishin zgjedhur kostume të markave të njohura, kollare dhe orë luksoze. Edhe në mjediset e pishinave, dallimet janë evidente. Qytetarët zviceranë i drejtohen pishinave pas orarit të punës ose gjatë fundjavës kryesisht për aktivitet fizik, ku pas notit bëjnë një dush të shpejtë dhe largohen. Në krahun tjetër, gratë nga Ballkani Perëndimor i kushtojnë kohë të gjatë përgatitjes në garderobë para pasqyrës përpara se të futen në ujë apo në palestër, duke u kujdesur për makijazhin dhe bukurinë sensuale. Gjatë notit, ato lëvizin ngadalë për të shmangur lagien e flokëve dhe kozmetikës. Për shumicën e femrave ballkanase, frekuentimi i palestrës apo pishinës lidhet më shumë me dëshirën për të qenë në qendër të vëmendjes, për t'u mburrur dhe për të marrë vëmendje, sesa për shëndet. Ky mentalitet shoqërohet edhe me prirjen për të realizuar fotografi dhe “selfie” të dedikuara për rrjetet sociale si TikTok dhe Instagram. Në kontrast të plotë, shoqëritë perëndimore karakterizohen nga modesti dhe racionalitet. Në to, diferencat ndërmjet klasave shoqërore, si për shembull mes klasës punëtore dhe asaj të mesme, janë pothuajse të padukshme në publik. Stili i tyre i jetesës, përfshirë automjetet, pajisjet teknologjike dhe veshjet, nuk shërben për të dalluar apo shfaqur superioritet social.