Sfidat e sigurisë globale në tryezë: Kryediplomati amerikan nis turneun evropian me ndalesa strategjike

Sekretari i Shtetit i Shteteve të Bashkuara, Marco Rubio, do të ndërmarrë një vizitë zyrtare në Islandë, Greqi dhe Portugali gjatë periudhës 5-8 tetor, ku në qendër të vëmendjes do të jenë çështjet e sigurisë, mbrojtjes, energjisë, bashkëpunimit ekonomik dhe teknologjisë. Ky udhëtim vjen në një periudhë kur shtetet anëtare të NATO-s po shfaqen gjithnjë e më të shqetësuara për intensifikimin e lëvizjeve ushtarake ruse, si dhe për paqëndrueshmërinë kronike që karakterizon Lindjen e Mesme. Itinerari i Rubios do të hapet në Rejkjavik, ku ai do të zhvillojë bisedime me udhëheqësit islandezë lidhur me stabilitetin në Arktik dhe partneritetin ekonomik. Më pas, kryediplomati amerikan do të udhëtojë drejt kryeqytetit grek për të marrë pjesë në edicionin e gjashtë të Dialogut Strategjik SHBA-Greqi. Agjenda e këtij takimi përfshin bashkëpunimin ushtarak, sektorin energjetik, sigurinë rajonale, situatën në Ukrainë dhe zhvillimet në Lindjen e Mesme. Sipas njoftimit zyrtar nga Departamenti i Shtetit, takimet e planifikuara në Lisbonë do të përqendrohen te mbrojtja, rritja ekonomike dhe bashkëpunimi teknologjik. Këto tri ndalesa dëshmojnë format e ndryshme të bashkëpunimit mes Uashingtonit dhe aleatëve të NATO-s – duke nisur nga roli i Islandës në mbrojtjen e Atlantikut Verior dhe Arktikut, te pozicionimi gjeostrategjik i Greqisë në Mesdheun Lindor, e deri te rëndësia afatgjatë e Lisbonës për misionet ushtarake amerikane në oqean. Islanda: Siguria dhe Arktiku Pavarësisht se nuk zotëron një ushtri të rregullt, Islanda ka një traditë të gjatë bashkëpunimi me SHBA-në dhe NATO-n në fushën e mbrojtjes, falë pozicionit gjeografik kyç në Atlantikun e Veriut. Dy ish-ambasadorë amerikanë në Islandë, të cilët folën në kushte anonimiteti, theksuan se Rejkjaviku mund të tregohet i gatshëm për të avancuar bashkëpunimin në fushën e sigurisë. Megjithatë, ata vënë in se Uashingtoni duhet të respektojë ndjeshmëritë e një shteti që i kushton vëmendje maksimale sovranitetit të tij. “Islandezët janë një popull jashtëzakonisht i pavarur”, u shpreh njëri prej ish-diplomatëve, duke shtuar se partneriteti i sigurisë mes dy vendeve ka ecur përpara që prej aneksimit të Krimesë nga Rusia më 2014. Robert Gerber, ish-zyrtar i diplomacisë amerikane që ka shërbyer në ambasadën në Islandë, vlerësoi se vizita e Rubios mund të shërbejë për konkretizimin e zotimeve të dala nga takimi i shteteve të Arktikut, i mbajtur në shtator në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së. Gjatë atyre diskutimeve, vendet partnere të rajonit u angazhuan të marrin përsipër më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e tyre dhe sigurinë e infrastrukturës kritike. Duke evokuar përvojën e tij në terren, Gerber solli në vëmendje rreziqet reale të sigurisë me të cilat përballet ky vend nordik. “Kur shërbeja rregullisht në Islandë, avionë luftarakë dhe bombardues rusë i afroheshin hapësirës sonë, silleshin rreth ishullit dhe tërhiqeshin, vetëm për të testuar reagimin dhe shpejtësinë e ngritjes së avionëve të NATO-s”, deklaroi Gerber. “Kërcënimi atje është real dhe ka ekzistuar prej vitesh”, shtoi ai, duke paralajmëruar se shqetësim mbetet edhe aktiviteti i shtuar i nëndetëseve ruse në ujërat rajonale. Sipas Gerberit, kontributi i Islandës në Aleancën Atlantike dallon nga ai i fuqive më të mëdha ushtarake. Vendi ofron për përdorim bazën ajrore të Keflavikut, ka dhënë mbështetje konkrete për Ukrainën dhe, nëpërmjet Rojës Bregdetare, vë në dispozicion kapacitete detare dhe shërbime kërkim-shpëtimi. Eksperti sugjeroi se një tjetër fushë e mundshme për zgjerimin e bashkëpunimit është mbrojtja e kabllove nënujore të komunikimit që lidhin Amerikën e Veriut me kontinentin evropian. “Këto sisteme duhet patjetër të forcohen dhe të mbrohen, pasi rusët po ndërmarrin lloje të ndryshme operacionesh në Arktik”, përfundoi ai, duke theksuar rëndësinë e gatishmërisë së Rojës Bregdetare të Islandës.