Misi i Luket Hasajt: Si po e lidh përkthyesi shqiptar të kaluarën me diasporën përmes fjalës së shkruar

Ndërsa disa zgjedhin udhëtimet gjeografike për të ruajtur lidhjen me mëmëdhenë, të tjerë zgjedhin fuqinë e fjalës dhe të librit. Përkthyesi Luket Hasaj i përket padyshim kësaj kategorie të dytë, duke shërbyer si një urë lidhëse mes historisë, kulturës dhe shqiptarëve kudo që ndodhen në botë. Rruga e tij intelektuale buron nga Shkodra, një nga vatrat më të rëndësishme të dijes, arsimit dhe traditës letrare shqiptare. Në këtë mjedis ku trashëgimia shpirtërore dhe kombëtare janë gërshetuar ndër shekuj, Hasaj ka hedhur themelet e veprimtarisë së tij, e cila tashmë shtrihet shumë më gjerë se kufijtë e përkthimeve tradicionale fetare apo filozofike, duke prekur dokumentet më të rëndësishme të historiografisë kombëtare, sidomos ato kushtuar heroit tonë kombëtar, Gjergj Kastriotit-Skënderbeut. Emri i tij figuron tashmë në një sërë botimesh prestigjioze të Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë dhe të Botimeve Françeskane. Ai ka sjellë në gjuhën shqipe vepra të rëndësishme të mendimit evropian, siç janë “Libri i mendimeve” i autorit José Miguel Ibáñez Langlois, “Ta jetojmë jetën – dialog me të rinjtë” i Pietro Lombardos, si dhe “Jeta e Shën Françeskut – Legenda Major” e Shën Bonaventurës. Këto angazhime dëshmojnë një dialog të pandërprerë me vlerat e qytetërimit perëndimor. Megjithatë, vitet e fundit, fokusi i tij është orientuar fuqishëm nga dëshmitë historike mbi shqiptarët dhe figura e Skënderbeut, duke përkthyer kronika dhe shkrime të autorëve të njohur evropianë si Paolo Giovio dhe Martin Segoni. Një kapitull më vete në punën e tij përfaqëson angazhimi me fragmente nga “Illyricum Sacrum”, një prej korpuseve më madhështore për historinë kishtare dhe kombëtare të trojeve shqiptare. Edhe pse nuk e ka përkthyer të plotë këtë vepër kolosale, puna e Hasajt me dokumente të veçanta brenda këtij korpusi ka një vlerë të jashtëzakonshme. Përmes përkthimit të tyre, ai i jep jetë të re dëshmive të harruara, duke i bërë ato të kuptueshme dhe të afërta për publikun e gjerë shqipfolës. Udhëtimi i Luket Hasajt nuk është vetëm një trajektore nga Shkodra në Amerikë, por një metaforë e vetë rrugëtimit të kulturës sonë. Shkodra simbolizon rrënjët e thella të librit dhe traditës, ndërsa diaspora amerikane përfaqëson një nga hapësirat më dinamike ku identiteti kombëtar kërkon forma të reja ruajtjeje. Sot, falë këtyre përkthimeve, një tekst nuk mbetet peng i rafteve të bibliotekave akademike, por udhëton lirshëm nga Prishtina e Tirana deri në Nju Jork, Detroit e Boston. Kështu, gjuha shqipe shndërrohet në mburojë dhe urë bashkimi për brezat e rinj të diasporës, të cilët, pavarësisht largësisë gjeografike, mund të ushqejnë shpirtin e tyre me histori dhe identitet.