Çelësi i jetëgjatësisë: Si ndikon filxhani i kafesë së mëngjesit në shëndetin tonë

Data 1 Tetor shënon përvjetorin e Ditës Ndërkombëtare të Kafesë, një ngjarje globale e dedikuar për një prej pijeve më të dashura dhe të konsumuara gjerësisht në mbarë planetin. Kjo datë u festua për herë të parë në vitin 2015, falë angazhimit të Organizatës Ndërkombëtare të Kafesë, me ceremoninë inauguruese të mbajtur në qytetin e Milanos. Për miliona njerëz, kafeja përfaqëson shumë më tepër sesa një zakon të thjeshtë të mëngjesit. Ajo shërben si pika e nisjes së ditës, një mundësi ideale për t'u shoqëruar me miqtë, apo një mbështetje energjike gjatë orëve të punës, ndërkohë që hulumtimet e ndryshme shkencore vazhdojnë të nxjerrin në pah vlerat e saj të mundshme shëndetësore kur konsumohet në sasi të matura. Një hulumtim i publikuar në revistën prestigjioze “The Journal of Nutrition” ka marrë në shqyrtim korrelacionin mes pirjes së kafesë – duke përfshirë këtu edhe sasinë e yndyrave të ngopura dhe sheqernave të shtuara – dhe shkallës së vdekshmërisë te popullata e rritur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Sipas gjetjeve të ekspertëve, konsumimi i të paktën një filxhani kafeje me kafeinë në ditë lidhet ngushtësisht me një ulje prej 16% të rrezikut të vdekshmërisë nga çdo shkak, përfshirë edhe sëmundjet e zemrës dhe enëve të gjakut. Ndërkaq, konsumimi i dy deri në tre filxhanë në ditë e ul këtë rrezik deri në 17%. Megjithatë, ekspertët vënë in se kalimi i kufirit prej tre filxhanëve nuk sjell benefite shtesë, madje efektet mbrojtëse kundër sëmundjeve kardiovaskulare tentojnë të zbehen kur sasia e kapërcen këtë normë. Për më tepër, studimi tregoi se kafeja e zezë ose ajo e përgatitur me nivele minimale sheqeri dhe yndyrash ofron një zvogëlim prej 14% të rrezikut të vdekshmërisë krahasuar me abstenimin e plotë, një avantazh që humbet kur në filxhan shtohen sasi të mëdha të këtyre elementeve. “Në realitet, shumica prej nesh nuk e konsumojnë kafenë të vetme,” deklaron dr. Fang Fang Zhang, autorja kryesore e studimit dhe njëkohësisht profesoreshë në Shkollën Friedman. “Edhe pse mund të mendojmë se sheqeri dhe yndyra i zvogëlojnë vlerat shëndetësore të kafesë, ne synuam të siguronim prova shkencore të pakundërshtueshme,” shtoi ajo. Për realizimin e këtij projekti, dr. Zhang dhe ekipi i saj analizuan të dhënat e Anketës Kombëtare të Ekzaminimit të Shëndetit dhe Ushqyerjes për periudhën 1999–2018, të kryqëzuara me arkivat e Indeksit Kombëtar të Vdekjeve. Hulumtimi përfshiu një kampion prej 46,222 personash të rritur nga mosha 20 vjeç e lart. Përkufizimi i “sasisë së ulët të sheqerit të shtuar” në këtë studim nënkuptonte përdorimin e sheqerit kokrrizor, mjaltit apo shurupit nën 5% të kufirit të rekomanduar ditor nga FDA, e cila përkthehet në afërsisht 2.5 gramë për filxhan (rreth 237 ml), ose gjysmë luge çaji. Në të njëjtën linjë, “sasia e ulët e yndyrave të ngopura” u përcaktua si 5% e normës ditore të përcaktuar nga FDA, e siguruar përmes qumështit, kremit apo përzierjeve të posaçme. Kjo sasi barazohet me 1 gram për filxhan (rreth 240 ml), ose e thënë ndryshe: pesë lugë gjelle qumësht me 2% yndyrë, një lugë gjelle krem i lehtë qumështi, apo një lugë gjelle nga përzierja qumësht-krem. Duke komentuar mbi rëndësinë e këtyre gjetjeve, Liz Weinandy, dietologe-nutricioniste e licensuar dhe ligjëruese e dietetikës mjekësore në Qendrën Mjekësore “Wexner” të Universitetit Shtetëror të Ohajos, theksoi se ky është ndër studimet e para që dëshmon se përbërësit shtesë në kafe mund të jenë po aq vendimtarë për shëndetin sa vetë pija në thelb.