Lajmetereja | --:-- | Kosovë & Rajoni
Kronikë

Misteret e Çernobilit pas 40 vitesh: Çfarë zbulojnë shkencëtarët brenda “lavës” vdekjeprurëse bërthamore

Redaksia Lajmetereja • 19-11-2026 08:22
Shpërndaj:
Reklamë e Sponsorizuar
Misteret e Çernobilit pas 40 vitesh: Çfarë zbulojnë shkencëtarët brenda “lavës” vdekjeprurëse bërthamore
Katastrofa bërthamore e Çernobilit e vitit 1986 vazhdon të lërë pas mbetje që numërohen mes materialeve më të rrezikshme në historinë e aksidenteve atomike. Një hulumtim i ri shkencor ka hedhur dritë mbi misteret e krijimit të masës së ngjashme me lavën brenda reaktorit të shkatërruar, duke zbuluar hollësi të reja rreth përbërjes dhe transformimit të saj gjatë katër dekadave. Pas dështimit katastrofik të reaktorit numër 4, lënda djegëse bërthamore u ndesh me betonin, rërën dhe elementët metalikë të strukturës, duke u shkrirë në nivele ekstreme nxehtësie. Kjo masë e përzier depërtoi nëpër mjedisin e dëmtuar të ndërtesës, përpara se të ftohej përfundimisht dhe të merrte trajtën e formacioneve të ngjashme me xhamin dhe shkëmbin. Hulumtuesit pranë Institutit Frumkin të Kimisë Fizike dhe Elektrokimisë në Rusi ekzaminuan mostra nga ky material përmes mikroskopëve të sofistikuar dhe metodave moderne me rreze lazer. Analiza dëshmoi se nuanca e errët kafe në të zezë e kësaj mase vjen kryesisht nga grimcat mikroskopike të ngopura me uranium, të cilat kanë mbetur të ngujuara brenda strukturës së ngurtë. Ekspertët vunë re gjithashtu se kristalet e zirkonit brenda mbetjeve kanë kaluar në cikle të njëpasnjëshme shkrirjeje, shpërbërjeje dhe rikristalizimi. Kjo dëshmon se lindja e të ashtuquajturës “lavë e Çernobilit” përfaqëson një fenomen tejet kompleks, ku temperaturat dhe reaksionet kimike ndryshonin nga njëra zonë e reaktorit në tjetrën. “Pas shpërthimit, mbeturinat e bërthamës së dëmtuar filluan të bashkëveprojnë me materialet e ndërtimit në ish-zonën 305/2, nën reaktor, duke çuar në formimin e lavës”, shkruajnë studiuesit në revistën shkencore Progress in Nuclear Energy. Sipas të dhënave analitike, disa pjesë të bërthamës së reaktorit shënuan temperatura jashtëzakonisht të larta, ndërsa në rajone të veçanta procesi i mbinxehjes duket se ka vijuar për më shumë se një minutë. Ndër formacionet më famëkeqe të lindura nga ky reaksion spikat e ashtuquajtura “Këmba e Elefantit”, një masë me radioaktivitet të skajshëm e vendosur në themelet e reaktorit. Ajo tashmë shërben si emblema kryesore e rrezikut të përhershëm që mbart trashëgimia e këtij aksidenti bërthamor. Gjatë vëzhgimeve, shkencëtarët vunë re gjithashtu çarje, zgavra dhe pika të dobëta në strukturën e materialit të ngurtësuar. Këto detaje përbëjnë një informacion thelbësor për inxhinierët, pasi parashikojnë sjelljen e masës ndaj goditjeve dhe presionit gjatë ndërhyrjeve të ardhshme për pastrimin e zonës. Një tjetër gjetje kyçe tregon se pjesa dërrmuese e lëndës radioaktive ka ruajtur një stabilitet të lartë gjatë 40 viteve të fundit. Megjithatë, hulumtuesit kanë dalluar shenjat e para të transformimeve kimike dhe procesit të dekompozimit. Në një linjë të ngjashme, një tjetër hulumtim i publikuar muajin e kaluar dëshmoi se disa copëza të vogla karburanti bërthamor, të shpërndara gjatë shpërthimit, kanë mbetur pothuajse të paprekura. Ky konkluzion hedh poshtë idenë e vjetër se grimcat e kësaj natyre shpërbëhen gradualisht me kalimin e kohës. Këto përfundime të reja do t'i ndihmojnë specialistët të vlerësojnë më saktësisht rreziqet afatgjata të ndotjes nga rrezatimi dhe dinamikën e mbetjeve bërthamore në kushte ekstreme mjedisore. Përtej vlerës për vetë Çernobilin, ky studim sjell të dhëna të çmuara edhe për menaxhimin e sfidave në centralin bërthamor Fukushima Daiichi në Japoni, ku ekipet teknikë përballen me probleme identike në trajtimin dhe zhdukjen e mbetjeve radioaktive.
Reklamë e Sponsorizuar
Ky artikull është përgatitur dhe verifikuar nga redaksia e Lajmet e Reja. Të gjitha të drejtat janë të rezervuara.
Reklamë e Sponsorizuar
Shpërndaj këtë lajm:

Lajmet e Reja, gjithmonë me ty

Ndiq lajmet më të fundit edhe nga aplikacioni në telefon.

Privatësia dhe Cookies

Ne përdorim cookies dhe teknologji të palëve të treta (si Google AdSense) për të analizuar trafikun dhe për të personalizuar përmbajtjen dhe reklamat. Duke vazhduar navigimin, ju pranoni përdorimin e tyre. Lexoni më shumë në Politikën e Privatësisë.

Reklamë e Sponsorizuar