Nëntori 2026: Midis festës së flamurit dhe thirrjes për drejtësi e protestë

Muaji i nëntorit mbart peshën më të madhe simbolike në historinë e shqiptarëve, duke qenë periudha e flamurit, e shpalljes së pavarësisë dhe e ngjarjeve kyçe që i dhanë drejtim fatit kombëtar. Ky muaj shërben si kujtesë e gjallë e sakrificave ndër breza për liri, shtetformim, dinjitet dhe për të drejtën e patjetërsueshme të popullit tonë për të qenë zot i së ardhmes së tij. Megjithatë, nëntori nuk mund dhe nuk duhet të reduktohet vetëm në manifestime festive, fjalime zyrtare dhe homazhe historike. Ai kërkon domosdoshmërisht një introspektivë të thellë mbi realitetin aktual të shoqërisë, gjendjen e demokracisë, mbrojtjen e lirive qytetare, funksionimin e drejtësisë dhe llogaridhënien e instancave shtetërore ndaj qytetarëve të tyre. Është një paradoks domethënës i historisë sonë se si, në kohën kur kremtohet çlirimi dhe pavarësia e fituar më 28 Nëntor 1912, qytetarët dhe rinia sot derdhen në sheshe përmes protestave për të shfaqur pakënaqësitë, shqetësimet dhe kërkesat e tyre legjitime për një jetë më dinjitoze. Pavarësia nuk përmbyllet thjesht si një akt i kryer historik; ajo mbetet një angazhim i përditshëm i strukturave shtetërore ndaj popullit. E ardhmja e siguruar nga Ismail Qemali, Luigj Gurakuqi dhe etërit themelues në Vlorë nuk synonte vetëm sigurimin e një territori dhe ngritjen e flamurit, por mbi të gjitha garantimin e dinjitetit njerëzor dhe lirisë nga çdo lloj forme sundimi. Më shumë se një shekull më vonë, brezi i ri ka të gjithë të drejtën morale e qytetare të kërkojë që këto parime të mos mbeten thjesht shkrime në librat e historisë. Për këtë arsye, vala e protestave studentore dhe qytetare përgjatë rrugëve të Tiranës dhe qendrave të tjera të vendit nuk duhet të shihet si një kërcënim nga qeverisja, por si mishërim i një e drejte fundamentale demokratike. Studentët meritojnë arsim cilësor, kushte optimale, meritokraci të mirëfilltë dhe shanse të barabarta për zhvillim. Nga ana tjetër, reagimet qytetare përbëjnë shtyllë kurrizore të çdo shoqërie të lirë, sidomos kur zëri i tyre ndihet i shpërfillur nga institucionet. Cilësia e një demokracie nuk dëshmohet vetëm në proceset zgjedhore, por edhe në aftësinë e pushtetit për të dëgjuar dhe integruar çdo zë qytetar, përfshirë atë të kritikëve dhe opozitarëve. Nëntori i vitit 2026 na sjell ndërmend se simboli ynë kuqezi nuk i përket asnjë partie politike apo mazhorance qeverisëse, por është trashëgimia e përbashkët e çdo shqiptari. Nuk ka asnjë dikotomi apo përplasje mes nderimit të traditës kombëtare dhe ngritjes së zërit në protestë për të drejtat themelore; përkundrazi, ato janë dy faqe të së njëjtës medalje për një Shqipëri evropiane, të drejtë dhe demokratike. Vizionarët e vitit 1912 nuk e konceptuan lirinë si një monopol të atyre që qeverisin, por si një e drejtë e patjetërsueshme e gjithë popullit, e cila nënkupton edhe mekanizmin e kontrollit, kundërshtimit të padrejtësive dhe kërkesës për llogaridhënie. Historia dëshmon qartë se shoqëria jonë është formësuar falë brezave të rinj që refuzuan të bëjnë kompromis me paligjshmërinë dhe padrejtësinë e kohës së tyre. Studentët dhe qytetarët që protestojnë sot nuk janë faktorë të jashtëm, por vetë motori i historisë sonë kombëtare. Në këtë muaj historik, ndërsa përulemi me mirënjohje para flamurit tonë kombëtar, është detyrim njerëzor t'i bëjmë vetes pyetjen thelbësore: Çfarë kuptimi ka realisht pavarësia nëse zëri i qytetarit nuk dëgjohet aty ku merren vendimet?