Sfidat e Qeverisë Kurti IV: Si rrezikohet mandati nga numrat e ngushtë në Kuvend

Kuvendi i Republikës së Kosovës ka votuar krijimin e Qeverisë Kurti IV me gjithsej 62 vota pro. Ky kabinet qeveritar mbështetet nga 53 deputetë të Lëvizjes Vetëvendosje dhe nëntë të tjerë që vijnë nga radhët e komuniteteve joshumicë, kryesisht nga ato jo-serbe. Pavarësisht se ky numër i jep dritën jeshile ekzekutivit për t'u formuar, për të kaluar ligjet e zakonshme dhe për të siguruar mbarëvajtjen institucionale, situata nuk mund të quhet plotësisht e qetë. Një shumicë kaq e brishtë parlamentare nuk ofron një stabilitet të garantuar politik. Diferenca minimale mbi pragun e nevojshëm e lë Qeverinë të ekspozuar ndaj çdo ndryshimi të mundshëm në qëndrimet e deputetëve mbështetës. Vëmendje e veçantë u kushtohet nëntë ligjvënësve nga komunitetet joshumicë, faktori i të cilëve mund të rezultojë përcaktues për jetëgjatësinë e koalicionit, duke hapur rrugë për kushte të reja politike apo rinegocime të votës së tyre. Gjithashtu, nuk përjashtohet skenari ku një ose disa deputetë të kësaj mazhorance ndryshojnë kursin dhe bashkohen me opozitën, gjë që do të sillte krizë të menjëhershme për vazhdimësinë e Qeverisë. Sipas nenit 95, paragrafit 3 të Kushtetutës së Kosovës, për zgjedhjen e ekzekutivit nga 120 vende në Kuvend, kërkohet shumica e të gjithë deputetëve, respektivisht të paktën 61 vota pro. Në anën tjetër, neni 100 i Kushtetutës rregullon mënyrën se si Qeveria mban përgjegjësi politike përmes mocionit të mosbesimit, duke përcaktuar qartë se kush mund ta nisë këtë proces dhe çfarë garancish procedurale kërkohen. Për të rrëzuar Qeverinë Kurti IV, edhe po që se opozita bëhet bashkë me të 58 deputetët e saj, asaj i duhen detyrimisht edhe tri vota shtesë nga kampi i mazhorancës aktuale, gjë që e bën jetike ruajtjen e unitetit brenda koalicionit qeverisës. Sipas paragrafit 1 të nenit 100, një mocion mosbesimi mund të ndërmerret me propozimin e një të tretës së trupës ligjvënëse, që në Kosovë i bie të jenë 40 deputetë. Kjo i jep një pakice të konsiderueshme fuqinë kushtetuese për të hapur procedurën e rrëzimit, duke shërbyer si mekanizëm kontrolli ndaj pushtetit ekzekutiv, pa pasur nevojë që opozita të ketë numrat e plotë që në nisje. Proceduralisht, paragrafi 3 i nenit 100 përcakton se diskutimi i mocionit në rend dite duhet të bëhet brenda një afati prej dy deri në pesë ditë nga dita e dorëzimit, duke siguruar një shqyrtim pa vonesa të pajustifikuara. Ndërkaq, sipas paragrafit 4 të këtij neni, që mocioni të konsiderohet i suksesshëm dhe të rrëzojë Qeverinë, kërkohet vota pro e shumicës së të gjithë deputetëve të Kuvendit, e cila përkthehet në të paktën 61 vota.