Deklarata e Rashiqit ndez debatin: Ekspertët dhe opozita kërkojnë transparencë nga ekzekutivi për Asociacionin

Deklarata e fundit e ministrit për Komunitete dhe Kthim, Nenad Rashiq, lidhur me një gatishmëri më të madhe të ekzekutivit kosovar për të jetësuar Asociacionin e komunave me shumicë serbe, ka rikthyer në qendër të vëmendjes debatin e nxehtë rreth dialogut me Beogradin. Qëndrimet e tij, të ndërlidhura me dinamikat e reja politike në Serbi, kanë shkaktuar valë reagimesh në skenën politike vendase, duke vënë në pah nevojën urgjente për një pozicionim zyrtar dhe unërvogëlues nga ana e Qeverisë. Nga radhët e partisë në pushtet, Lëvizja Vetëvendosje, shefja e Grupit Parlamentar, Arbërie Nagavci, ka siguruar se kursi i kabinetit qeveritar ndaj kësaj teme mbetet i palëkundur, ndërsa deputetja Arbëresha Kryeziu-Hyseni ka saktësuar se deklarimet e Rashiqit nuk pasqyrojnë qëndrimin zyrtar të Qeverisë. Ndërkaq, opozita ka ngritur shqetësime serioze; shefja e deputetëve të LDK-së, Jehona Lushaku, ka bërë thirrje për transparencë dhe qartësim të linjës qeveritare, kurse Besnik Tahiri nga AAK-ja ka evokuar detyrimet e paketuara në marrëveshjet paraprake, përfshirë aneksin e Ohrit. Në rrafshin juridik, kjo çështje vazhdon të përballet me kritere strikte kushtetuese. Aktgjykimi i Gjykatës Kushtetuese i vitit 2015 përcakton qartë se çdo mekanizëm i tillë duhet të harmonizohet plotësisht me Kushtetutën e vendit, duke garantuar ruajtjen e rendit institucional dhe funksionalitetit të shtetit të Kosovës. Në këtë optikë, ndryshimet politike në shtetin fqinj dhe zhvillimet e fundit atje ngrenë pikëpyetje nëse po krijohen realitete të reja për normalizim. Megjithatë, mbetet dilemë e madhe nëse këto lëvizje duhet të kushtëzojnë qasjen e Prishtinës, veçanërisht pas sugjerimit të ministrit Rashiq se njohja reciproke mund të anashkalohet përkohësisht. Shtrohet pyetja kruciale: a duhet Kosova të ndërmarrë hapa përpara drejt Asociacionit pa marrë garanci të kéqquqajtura nga Serbia? Dhe si mund të garantohet që ky proces të mos shndërrohet në një obligim të njëanshëm, por në një marrëveshje të dyanshme për normalizim të plotë? Lidhur me këto dilema, njohësit e zhvillimeve politike kanë ndarë vlerësimet e tyre. Analisti Zejnulla Jakupi kërkon me ngulm një qartësi të prerë institucionale dhe zbatim të çdo marrëveshjeje në harmoni me Kushtetutën, ndërsa profesori i marrëdhënieve ndërkombëtare, Nijazi Halili, vë theksin te parimi i reciprocitetit dhe përgjegjësitë e patjetërsuara që duhet të përmbushë Serbia. Duke analizuar deklaratën e ministrit Rashiq, analisti Zejnulla Jakupi vlerëson se kjo temë kërkon domosdoshmërisht një sqarim zyrtar nga krerët e shtetit, pasi prononcimet e zyrtarëve të veçantë nuk mund të zëvendësojnë politikën e mirëfilltë institucionale të vendit. Ai këmbëngul se ekzekutivi duhet të shfaqë një pozicion të unifikuar dhe transparent publikisht, me qëllim që të mbyllen dyert për çdo keqkuptim apo interpretim të gabuar të kursit politik të Kosovës. “Deklarata e ministrit Nenad Rashiq për gatishmërinë e Qeverisë së Kosovës ndaj themelimit të Asociacionit duhet të trajtohet me seriozitet, por njëkohësisht kërkon sqarim institucional. Në çështje kaq të ndjeshme, që kanë të bëjnë drejtpërdrejt me rendin kushtetues dhe funksionalitetin e shtetit, nuk mjaftojnë deklaratat individuale. Është e rëndësishme që Qeveria të dalë me një qëndrim të qartë dhe të mos krijojë hapësirë për interpretime të ndryshme”, u shpreh Jakupi.