Prania amerikane në KFOR është e pazëvendësueshme, ekspertët i bëjnë thirrje Pentagonit të mos i tërheqë trupat nga Kosova

Ekspertët e njohur të sigurisë, Mark Montgomery dhe Ivana Stradner, kanë ngritur alarmin duke kërkuar nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës që të mos heqin dorë nga prania e tyre ushtarake në kuadër të misionit të NATO-s në Kosovë, KFOR. Kjo thirrje vjen në kohën kur po diskutohet rishikimi i pozicionimit të forcave amerikane në Evropë dhe mundësia e shkurtimeve buxhetore. Në një analizë të botuar në revistën e specializuar për çështje mbrojtjeje, Defense One, dy autorët vënë në dukje se rreth 600 ushtarët amerikanë të vendosur në KFOR paraqesin një investim me kosto minimale, por me një peshë strategjike jetike për garantimin e paqes në Kosovë dhe sigurisë në të gjithë rajonin. Ata argumentojnë se një tërheqje e mundshme e trupave amerikane nga ky mision paqeruajtës nuk do të sillte asnjë kursim domethënës për buxhetin e Uashingtonit, por përkundrazi do t’i dhuronte Moskës një fitore strategjike të lehtë. “Tërheqja e tyre nuk do të sillte pothuajse asnjë dobi, ndërsa Moskës do t’i dhuronte një fitore strategjike të lehtë”, thuhet ndër të tjera në shkrimin e dy ekspertëve, të cilët theksojnë se roli i SHBA-së në KFOR ka një vlerë të jashtëzakonshme ushtarake, politike dhe parandaluese që nuk mund të zëvendësohet lehtë. Në artikull rikujtohet se trupat e KFOR-it hynë në Kosovë në qershor të vitit 1999, pas ndërhyrjes ushtarake të NATO-s kundër regjimit të Sllobodan Millosheviqit. Megjithëse Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008, Serbia ende refuzon ta pranojë atë, e mbështetur fuqishëm nga Rusia dhe Kina. Ekspertët tërheqin vërejtjen se Moska vazhdimisht e shfrytëzon Beogradin si levë ndikimi për të nxehur situatën dhe për të cënuar stabilitetin e Kosovës. Si raste konkrete përmenden provokimi i vitit 2017 me trenin rus, sulmi terrorist në Banjskë në vitin 2023, si dhe tensionet e vazhdueshme në veri të vendit. Ata sjellin në vëmendje edhe përleshjet e dhunshme të majit 2023, ku mbi 90 ushtarë të NATO-s u lënduan gjatë përballjes me protestuesit serbë, si dhe paralajmërimet e vazhdueshme të Moskës zyrtare lidhur me rreziqet në rajon. Sipas vlerësimeve të tyre, zhvillimet e fundit politike në Serbi nuk e kanë eliminuar rrezikun e destabilizimit, ndërsa qasja e Beogradit ndaj Prishtinës mbetet një nga burimet kryesore të pasigurisë në Ballkanin Perëndimor. Për të ilustruar rëndësinë e pranisë amerikane, autorët e krahasojnë KFOR-in me misionin EUFOR në Bosnjë dhe Hercegovinë. Sipas tyre, në mungesë të një angazhimi të fortë nga ana e SHBA-së, ky i fundit është ndeshur me sfida serioze përballë veprimeve të udhëheqësit të Republikës Sërpska, Millorad Dodik. Në kontrast me këtë, KFOR-i ka treguar efikasitet duke rritur kapacitetet e veta kur rrethanat e kanë kërkuar. Pas agresionit në Banjskë, NATO-ja përforcoi menjëherë praninë e saj në terren, çka nxiti Serbinë që të tërhiqte trupat e saj nga zonat afër kufirit. Analistët nënvizojnë se kontingjenti amerikan në Kosovë përbën më pak se një për qind të gjithsej trupave të SHBA-së të dislokuara në Evropë, ndaj mbajtja e tij nuk dëmton aspak gatishmërinë apo operacionet e tjera të ushtrisë amerikane. Përfundimisht, autorët u bëjnë thirrje prerëse Pentagonit dhe administratës amerikane që të mos e prekin misionin e KFOR-it, duke vlerësuar se prania e pak qindra ushtarëve amerikanë është çelësi për ruajtjen e paqes afatgjatë në Ballkan dhe frenimin e çdo eskalimi të mundshëm.