Nën maskën e qendrave kulturore: Si po ndërtohet një axhendë e re ideologjike në diasporën shqiptare?

Në territorin e Zvicrës janë shtuar ndjeshëm objektet që operojnë nën emërtimet 'Qendra Kulturore Shqiptare' ose 'Qendra Kulturore Shqiptaro-Islame'. Këto hapësira, të ndërtuara rishtas ose të përshtatura nga objekte ekzistuese, kanë kërkuar investime marramendëse financiare, duke ngritur pikëpyetje të forta mbi burimin e këtyre fondeve. Kontrasti është i dukshëm dhe shqetësues: ndërkohë që shoqatat humanitare përballen me vështirësi të mëdha për të siguruar ndihma për familjet skamnore në Kosovë apo për të mbështetur botime me rëndësi kombëtare, për këto qendra fetare sigurohen shuma të konsiderueshme parash. Kjo mungesë e transparencës kërkon një analizë të thellë dhe llogaridhënie publike. Në këto qendra, përtej praktikave fetare, shpesh mësohet gjuha arabe dhe promovohen interpretime ideologjike e politike të Islamit. Në anën tjetër, mungon një rrjet i organizuar i qendrave kulturore që do të promovonte vlerat tona kombëtare, historinë dhe traditat shqiptare, duke lënë hapësirë që institucionet e huaja të dominojnë skenën. Kjo situatë shtron domosdoshmërisht pyetjen: Cili është drejtimi që po marrim si shoqëri? Ndërsa bota demokratike po përparon drejt emancipimit, ekziston rreziku që pjesë të komunitetit tonë të mbeten të izoluara në botëkuptime të shekujve të kaluar, duke sakrifikuar progresin përballë dogmatizmave. Një shqetësim i madh mbetet edukimi i fëmijëve në këto institucione. A po u ofrohet atyre një arsimim që thekson identitetin kombëtar dhe vlerat tona, apo po u injektohen ideologji që e vënë përkatësinë fetare mbi atë kombëtare? Kjo është një çështje e sigurisë identitare që nuk mund të injorohet. Ngjarjet e kaluara, si përfshirja e disa individëve në konflikte të huaja apo aktivitete ekstremiste, duhet të shërbejnë si një alarm për shoqërinë tonë. Pa kërkuar përgjithësime ndaj besimtarëve, është jetike që të kërkohet kontroll i rreptë institucional dhe transparencë financiare, siç është rasti i ndërtimit të xhamisë në Oensingen, ku investimi i raportuar prej rreth një milion frangash kërkon sqarime të detajuara mbi burimin e kapitalit. Nëse nuk reflektojmë mbi këto zhvillime, rrezikojmë një erozion të ngadalshëm të identitetit tonë kulturor. Është e domosdoshme të bëhet një dallim i qartë: besimi është një çështje e ndërgjegjes individuale, por ruajtja e identitetit kombëtar është një obligim kolektiv ndaj historisë dhe brezave që do të vijnë.