Raporti i auditimit: Gratë dominojnë administratën dhe parlamentin, por mbeten të anashkaluara në ekzekutiv

Enti Shtetëror për Auditim ka publikuar auditimin e performancës me titull "Gratë Lidere - Gratë në Politikë, Kuvend, në Funksione Menaxhimi në Organet Qendrore të Qeverisë", ku ka konstatuar mungesën e politikave dhe masave efektive për fuqizimin e rolit të grave në pozicionet udhëheqëse dhe menaxheriale brenda organeve qendrore të qeverisjes. Ky proces auditimi ka përfshirë harkun kohor nga viti 2020 deri në vitin 2024, ndërkohë që zhvillimet dhe çështjet specifike janë monitoruar deri në datën e raportimit. Pavarësisht faktit se gjinia femërore përbën 57.5% të gjithsej 110.885 të punësuarve në sektorin publik, burrat vazhdojnë të emërohen dukshëm më shpesh në poste drejtuese. Kjo dëshmon qartë se përfaqësimi i lartë i grave në administratën publike nuk përkthehet domosdoshmërisht në qasje të barabartë drejt vendimmarrjes kyçe. Nga ana tjetër, gjetjet tregojnë se kuota e detyrueshme ligjore për gjininë e nënpërfaqësuar ndikon ndjeshëm në praninë e grave në Kuvend. Gjatë periudhës 2007–2024, përqindja e deputeteve ka lëvizur nga 30% deri në 43%, duke arritur në 39.2% përgjatë vitit 2024. Me këtë tregues, vendi ynë qëndron më lart se 83% e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian sa i përket përfaqësimit femëror parlamentar, si dhe renditet i pari në rajon në krahasim me vendet jo-anëtare të BE-së. Megjithatë, që nga themelimi i Kuvendit të parë në vitin 1991 e deri në vitin 2024, asnjë grua nuk ka mbajtur pozitën e Kryetares së Kuvendit. Ndërkaq, në përbërjen aktuale legjislative ekziston një nënkryetare femër, pas miratimit të Rregullores së Punës në vitin 2023 e cila solli masën pozitive që të paktën një nga nënkryetarët t'i takojë gjinisë së nënpërfaqësuar. Në pushtetin ekzekutiv, situata paraqitet krejtësisht ndryshe. Ligji për Qeverinë dhe Rregullorja e Punës nuk ofrojnë garanci për balancë gjinore gjatë caktimit dhe emërimit të kabinetit qeveritar. Për dallim nga Kuvendi ku zbatohet kuota e detyrueshme, përzgjedhja e ekzekutivit varet tërësisht nga propozimi i kryeministrit. Gjatë intervalit 2014–2024, përfshirja e grave si ministre ka osciluar nga 14% në 31%, si zëvendësministre nga 7% në 25%, kurse në nivelin e sekretareve të shtetit ka qenë mes 6% dhe 31%. Në kabinetin e ri qeveritar 2024–2028, nga gjithsej 20 ministra me resorë, vetëm 3 janë gra ose e thënë ndryshe 15%, ndërsa në postet e zëvendësministrave të Kryeministrit nuk figuron asnjë grua e vetme. Auditorët kanë evidentuar gjithashtu mungesën e standardeve dhe mekanizmave të unifikuar për emërimin e kuadrove në pozitat drejtuese të qeverisjes qendrore. Këto emërimet bëhen bazuar në ligje të ndryshme, ndërsa në disa raste procesi i përzgjedhjes zhvillohet pas dyerve të mbyllura, duke dëmtuar transparencën e përgjithshme. Vlen të theksohet se që prej vitit 2019 është hartuar një projektligj i dedikuar për rregullimin e shërbimit të menaxhimit të lartë, procedurave të rekrutimit, si dhe llogaridhënies dhe vlerësimit të performancës për drejtuesit e lartë shtetërorë.