Prapaskenat e Samitit në Abu Dabi: Pse po zbehen shpresat për një paqe të shpejtë mes SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë

Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë rifilluar angazhimin e tyre diplomatik me synim mbylljen e konfliktit të armatosur në Ukrainë, pasi vëmendja ishte zhvendosur përkohësisht si pasojë e përplasjeve me Iranin. Takimi i ri trepalësh mes SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë është caktuar të zhvillohet më 10 dhe 11 nëntor në Abu Dabi. Këto bisedime shënojnë dialogun e parë të drejtpërdrejtë mes palëve që prej muajit shkurt të këtij viti. Gjatë një interviste për emisionin “60 Minutes” të rrjetit CBS, presidenti amerikan, Donald Trump, u shpreh optimist duke deklaruar se ndodhemi "shumë pranë një marrëveshjeje" dhe se konflikti do të marrë fund së shpejti. Pavarësisht optimizmit të kreut të Shtëpisë së Bardhë, analistët dhe ekspertët mbeten skeptikë për mundësinë e një kthese domethënëse gjatë takimeve të kësaj jave, duke renditur pesë faktorë kryesorë që e vështirësojnë këtë proces. Një nga pengesat më madhore për arritjen e një paqeje të qëndrueshme mbetet qasja e vetë Rusisë. Edhe pse ideja se Moska mund t'i japë fund luftës në çdo moment është një fakt i njohur, realiteti në terren është shumë më kompleks. Prej nisjes së pushtimit në shkallë të plotë në shkurt të vitit 2022, presidenti rus, Vladimir Putin, ka fuqinë t'i ndalojë luftimet thjesht duke pranuar kërkesat e Kievit dhe aleatëve perëndimorë për një armëpushim përgjatë vijave aktuale të frontit. Megjithatë, një hap i tillë ende mungon. Ekspertët e çështjeve ndërkombëtare paralajmërojnë se Kremlini ka zakon t'i përdorë tryezat e negociatave si një mekanizëm për të fituar kohë dhe për të krijuar iluzionin e paqes, pa pasur vullnetin për kompromise reale. Duke komentuar këtë dinamikë më 8 nëntor, Sam Greene, profesor në Institutin për Rusinë në King’s College London dhe autor i disa botimeve mbi udhëheqësin rus, theksoi se për Perëndimin negociatat janë mjet paqeje, kurse për Putinin ato mund të jenë mjet për fitore. Në të njëjtën linjë, Greene shtoi se liderët perëndimorë duhet domosdoshmërisht të bëjnë dallimin mes shfaqjes së gatishmërisë së Putinit për të biseduar dhe synimit të tij real për të negociuar. Qëllimi parësor i Putinit gjatë sulmit në Ukrainë ka qenë gjithmonë nënshtrimi i shtetit fqinj dhe dobësimi i ndikimit perëndimor, ndërsa pretendimet territoriale mbeten një synim dytësor krahasuar me këto ambicie gjeopolitike. Megjithatë, në prag të takimit në Abu Dabi, çështja e territoriove – veçanërisht rajoni i Donjeckut në Donbas, të cilin forcat ruse nuk kanë arritur ta vënë nën kontroll total pavarësisht luftimeve brutale – mbetet mollë sherri. Kremlini insiston se dominimi mbi të gjithë Donbasin përbën kusht të panegociueshëm për çdo marrëveshje paqeje, duke paralajmëruar se do të vazhdojë avancimin ushtarak nëse diplomacia dështon. Nga ana e tij, presidenti amerikan la të kuptohet se një zgjidhje e tillë mund të sjellë një "Ukrainë ndryshe", ndërsa mbetet e paqartë nëse Kievi do të detyrohet të pranojë lëshime tokësore apo njohjen formale të kontrollit rus, skenar ky që konsiderohet absolutisht i papranueshëm nga udhëheqja ukrainase. Të dhënat aktuale tregojnë se Rusia kontrollon afërsisht 20 për qind të sipërfaqes së Ukrainës, përfshirë këtu edhe Gadishullin e Krimesë të aneksuar që nga viti 2014. Në këtë kontekst, presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka përsëritur prerazi se Kievi nuk do të pranojë kurrë dorëzimin e territoreve që ushtria e tij ka arritur t'i mbrojë me sakrifica të mëdha, duke mos lënë hapësirë për ndryshim të këtij qëndrimi zyrtar.