Prapaskenat e tensionuara: Pesë arsyet pse raundi i ri i bisedimeve SHBA-Ukrainë-Rusi rrezikon të dështojë

Shtetet e Bashkuara kanë riaktivizuar nismat e tyre diplomatike për t’i dhënë fund konfliktit të armatosur në Ukrainë, pasi vëmendja e Uashingtonit ishte zhvendosur përkohësisht për shkak të përplasjeve me Iranin. Takimi i ri trilateral mes SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë është caktuar të zhvillohet më 10 dhe 11 nëntor në Abu Dabi. Këto bisedime shënojnë dialogun e parë të drejtpërdrejtë mes palëve që nga muaji shkurt i këtij viti. Në kuadër të përgatitjeve për këtë takim, presidenti amerikan, Donald Trump, gjatë një paraqitjeje në emisionin “60 Minutes” të rrjetit televiziv CBS, u shpreh se ka besim të plotë se “jemi shumë pranë një marrëveshjeje” dhe se lufta “do të përfundojë së shpejti”. Pavarësisht optimizmit të shprehur nga kreu i Shtëpisë së Bardhë, analistët dhe vëzhguesit ndërkombëtarë paralajmërojnë se gjasat për një sukses domethënës gjatë kësaj jave janë jashtëzakonisht të ulëta. Ekspertët rendisin pesë faktorë kryesorë që përbëjnë pengesë madhore për paqen. Një nga sfidat më të mëdha për arritjen e një konsensusi lidhet direkt me qasjen e Moskës. Edhe pse ideja se Rusia mund t’i japë fund luftës menjëherë tingëllon si e vërtetë e thjeshtë, ajo mbetet faktike. Presidenti Vladimir Putin, i cili urdhëroi pushtimin e plotë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022, mund t’i ndalte luftimet në çdo kohë duke pranuar kushtin e Kievit dhe Perëndimit për një armëpushim përgjatë vijave aktuale të frontit. Megjithatë, udhëheqësi rus nuk ka dhënë asnjë sinjal se është i gatshëm për një hap të tillë. Sipas analistëve, Kremlini i ka shfrytëzuar negociatat e kaluara vetëm për të fituar kohë dhe për të krijuar iluzionin e paqes, pa pasur asnjë vullnet për kompromis. “Për Perëndimin, negociatat janë mjet për t’i dhënë fund luftës; për Putinin, ato mund të jenë mjet për ta fituar atë”, theksoi më 8 nëntor Sam Greene, profesor në Institutin për Rusinë në King’s College London dhe autor i një botimi mbi liderin rus. Ai shtoi se vendimmarrësit perëndimorë duhet të bëjnë dallimin e qartë “mes dëshirës së Putinit për negociata dhe dëshirës së tij për të negociuar”. Qëllimi parësor i Putinit gjatë nisjes së agresionit ka qenë nënshtrimi i plotë i Ukrainës dhe dobësimi strategjik i Perëndimit, ndërsa pretendimet territoriale konsiderohen dytësore nga ekspertët. Megjithatë, kontrolli mbi rajonin e Donjeckut në Donbas – pjesë e të cilit vazhdon t’i rezistojë pushtimit rus pas vitesh luftimesh të ashpra – mbetet një nga molla e sherrit në prag të takimit në Abu Dabi. Moska insiston se sundimi mbi të gjithë Donbasin përbën kusht të panegociueshëm për çdo marrëveshje paqeje. Kremlini ka paralajmëruar se do të vazhdojë ofensivën ushtarake për të marrë zonat e mbetura nëse diplomacia dështon. Në këtë linjë, presidenti Trump la të kuptohej se konflikti mund të mbyllet me “një Ukrainë ndryshe”, pa specifikuar se cilat territore mund të detyrohet t'i dorëzojë Kievi, apo nëse bëhet fjalë për njohjen e kontrollit de facto rus, opsion ky plotësisht i papranueshëm për autoritetet ukrainase. Aktualisht, forcat ruse mbajnë nën kontroll rreth 20 për qind të sipërfaqes së Ukrainës, përfshirë Gadishullin e Krimesë të aneksuar që nga viti 2014. Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, ka përsëritur prerazi se Kievi nuk do të lëshojë asnjë pëllëmbë toke që ushtria ukrainase ka arritur të mbrojë me sukses, duke e bërë të qartë se ky qëndrim mbetet i palëkundur.